شاید برای پرداختن به موضوع مهم “گفتار درمانی کودک 4 ساله بد نباشه که  از نگرانی مادر ایلیا شروع کنیم.. مادر ایلیا  خیلی نگران بود می‌گفت: پسرم ایلیا، 4سالشه. خیلی کم حرف میزنه. بعضی از کلمات رو یا میکشه یا خیلی تکرار میکنه. بعضی‌ها رو هم اصلا نمیتونه بگه. اگه خیلی کار واجب داشته باشه منو صدا میزنه، وگرنه همیشه با اشاره منظورشو میرسونه!

پسر کوچیکم آریا که 2 سالشه خیلی بهتر از ایلیا حرف میزنه، به قول مادرشوهرم، آریا حق ایلیا رو خورده، آریا با اینکه 2 سالشه جمله میگه، قصه میگه شعر میخونه ولی ایلیا نه!!!

ما تو شهرمون گفتاردرمانگر نداریم، به همین خاطر نمیدونم  باید چیکار کنم من خیلی نگرانم،ولی شوهرم اصلا نگران نیست، آخه اون به خاطر شغلش خیلی کم بچه‌ها رو میبینه. میگه زیاد به بچه گیر نده. فکر میکنه الکی گیر دادم الان یکساله بهش میگم ایلیا رو باید دکتر ببریم ولی قبول نمیکنه. حالا نمیدونم باید چکار کنم. دغدغه من اینه که چه جوری گفتاردرمانگر پیدا کنم…

به احتمال زیاد نگرانی این مادر، نگرانی خیلی از مادرهای دیگه است. همانطور که قبلا هم گفتیم بسیاری از خانواده‌های که در مناطق دور افتاده زندگی می‌کنند هنوز نمیدونند که برای مشاوره گرفتن از گفتار‌درمانی میتوانند از مزایای گفتاردرمانی آنلاین استفاده کنند.

گفتاردرمانی رو با توجه به پیشرفت تکنولوژی، میشه به صورت آنلاین ارائه داد تا افرادی که تو مناطق محروم هستند بتونند از خدمات متخصصین خوب و دلسوز گفتاردرمانگر استفاده کنند.

برای گفتاردرمانی آنلاین دیگه نیازی نیست شما ساعت‌ها تو ترافیک و راه باشید یا هزینه رفت و آمد بدید. بلکه در هر زمانی میتوان با هماهنگ کردن با گفتار درمانگر، کودک را برای کلاس های گفتار درمانی آماده کرد. و مزیتی خوبی که دارد این است که مادر هم میتوانند در کنار بچه در جلسات گفتار درمانی فرزند خودش حضور داشته باشد.

اما باز هم ما این پیش بینی را میکنیم که شما هنوز در مورد گفتار درمانی کودک 4 ساله خود سوال داشته باشید. برای همین پیشنهاد میکنیم که حتما تا انتها این مقاله با ما باشید. و اگر دیدید که این مقاله برای شما مفید بود خوشحال میشویم که آن را برای سایر مادرهای نگران هم بفرستید.

حرف زدن کودک 4 ساله، باید چگونه باشد؟

در ابتدا خوب است که اشاره کنیم که اگر کودک 4 ساله شما مراحل گفتار درمانی زیر را به خوبی دارد. نیازی نیست که او را نزد گفتاردرمان ببرید. اما، اگر به هر دلیلی احساس می‌کنید که فرزند شما نسبت به سایر هم سن و سال‌های خودش در ارتباطات گفتاری ضعیف عمل می‌کند. بهتر است که برای درمان او اقدامی شود.

برای آشنا شدن  با توانایی گفتار کودک 4 ساله شما باید مراحل تکامل گفتار و زبان بچه‌ها را از قبل بدانید یا همین الان با آن آشنا شوید.این‌ها چیزهایی هستند که بیشتر برای والدین  قابل لمس و قابل مشاهد است.

3 و 6 ماهگی

در سه ماهگی بچه‌ها یغیو می‌کنند یعنی صداهای مثل بو یا گو را زیاد تکرار می‌کنند.اما در 6 ماهگی بچه‌ها غان و غون  مخصوص  خودشان نظیر  صداهای( ب، پ، م) مانند با، پا را می‌گویند.

12 و 18 ماهگی

در 12 ماهگی کودک اولین کلمات را می‌گوید. و اگر اثرات این کلمات  تا 18 ماهگی آشکار نشود. بهتر است که کودک را نزد گفتاردرمانگر برده شود. اما در دوران 18 ماهگی بچه 50 کلمه را میتواند بفهمد ولی خود او میتواند 20 کلمه را بگوید.

2 و 3 سالگی

 حدودا 200 تا 300 کلمه رو میگه و موقع حرف زدن جمله  و عبارت می‌گوید. و در 3 سالگی دایره لغاتش حدودا 500 تا 1000 کلمه است. همچنین جملات 3 یا 4 کلمه‌ای را میتواند بگوید.

و اما 4 سالگی

دایره لغاتش حدودا 2000 کلمه‌ای است. جملات 4 تا 5 کلمه‌ای می‌گوید. در مورد کارهایش توضیح میدهد. کلمات مربوط به رنگ‌ها و اعداد و زمان رو متوجه می‌شود. مثلا می‌تواند درباره وقایع و حوادث، برنامه‌های تلویزیونی با جملات ساده و مرکب حرف بزنه،اسم روزهای هفته، ماه‌های سال را به مرور بکار می‌برد.

*توجه توجه*

متناسب نبودن عملکرد هر بچه‌ای با سن خودش با توجه به این راهنما تنها نشان دهنده‌ی یک هشدار برای ارزیابی بیشتر او است. تنها انجام یک ارزیابی جامع  و دقیق توسط گفتار درمانی، تایید کننده وجود یا عدم وجود هر نوع مشکلی در ارتباط، زبان  و گفتار  کودک است.

یک گفتاردرمانگر چه کارهایی انجام می‌دهد؟

شاید با شنیدن اسم گفتاردرمانی اولین چیزی که به ذهن شما برسد، درمان لکنت و صداهای «س» و «ش» خراب باشد! در حقیقت  این‌ موارد بخش خیلی کوچکی از فیلد کاری گفتاردرمانگرها است. زمینه کاری گفتاردرمانگران شامل:

  • بهبود وضعیت زبانی، گفتاری و ارتباطی بچه‌های کم شنوا، عقب مانده ذهنی، اتیسم و حتی شکاف کام
  • تسهیل مکیدن و بلعیدن نوزاد زودرس در ان آی سی یو 
  • بهبود وضوح فرد مبتلا به ام اس و پارکینسون و سایر بیماری‌های مربوط به اعصاب
  • آفازی( گفتار درمانی افراد مبتلا به سکته مغزی)
  • درمان مشکلات صدا در کسانی که از صداشون استفاده حرف‌های می‌کنند.
  • افرادی که دچار گرفتگی صدا هستند و یا به هر دلیلی از صدای خود ناراضی‌اند

نقش گفتاردرمانگر در رشد حرف زدن کودکان 4 ساله

کار گفتاردرمانی این نیست که به بچه‌ها فقط کلمه یا صدا یاد بدهد تا بچه‌ها فقط کلمات را تکرار کنند. بلکه هدف جلسات گفتاردرمانی در گام اول این است که به بچه‌ها یاد بدهد که چگونه با دیگران ارتباط برقرار کنند.

گفتاردرمانگرها در گام اول تمرکز و توجه خود را روی ارتباط گیری بچه ها می گذارند. چون که کودکانی که  هنوز درکی از ارتباط ندارند تکرار کلمات برایشان کارساز نیست.

هم زبان و هم گفتار بخش‌هایی از فرایند ارتباط هستند. گفتار،یک وسیله کلامی برای برقراری ارتباط است .و زبان، کد یا رمز مشترک اجتماعی یا سیستم قراردادی، برای ارائه‌ی مفاهیم به وسیله نمادهای دلخواه و ترکیب قاعده‌مند این نمادهاست. اما ارتباط فرایندی است که در آن افراد اطلاعات، ایده‌ها، نیازها و خواسته‌هایشان را به طرق کلامی یا غیرکلامی رد و بدل می‌کنند. 

مهم‌ترین قدم گفتار درمانگران در مرحله درمان، شناخت مشکل و اختلال کودک است. گفتاردرمانگر در گام اول یک ارزیابی دقیق از گفتار و زبان کودک و اندام‌های گویای‌اش و محیط خانه ی که در آن زندگی میکند را مورد بررسی و تفتیش قرار میدهد. 

 بعد از مشخص شدن آسیب‌ها، بر اساس وضعیت کودک، یک برنامه درمانی برای او طراحی می‌شود.روند درمان میتواند در صورت تمایل خانواده و گفتاردرمانگر  به صورت حضوری یا غیرحضوری  باشد.

زمان گفتار درمانی کودک 4 ساله

خیلی از والدین که با تیم خانواده توانمند تماس میگیرند و برای گفتار درمانی یا کاردرمانی کودکان از ما مشاوره و راهنمایی میخواهند این سوال را از ما می‌پرسند که من چه موقع فرزندم را نزد گفتاردرمانگر ببرم. اگر کودک 4 ساله شما علائم زیر را داشت پیشنهاد میکنیم که حتما در اولین فرصت با یک گفتاردرمانگر تماس بگیرید و خودتان را از نگرانی در بیاورید.

  • تاخیر در شروع گفتار کودکان
  • اشکال در تلفظ اصوات گفتاری
  • عدم برقراری ارتباط کلامی یا غیر کلامی کودک
  • کم شنوایی یا ناشنوایی
  • اشکال در درک کلام
  • اختلال در بلع
  • در صورت تشخیص بروز هر یک از اختلالات فلج مغزی، اوتیسم، اختلال یادگیری( مشکل خواندن و نوشتن ریاضی)
  • ناروایی طبیعی
  • لکنت
  • عقب ماندگی ذهنی و اختلالات ژنتیکی

روش‌های گفتار درمانی کودک 4 ساله

تکنیک  بسط دهی

 در این تکنیک به عبارت‌های ناکامل ولی معنادار کودک‌مان اطلاعات دستوری( گرامری) صحیح اضافه می‌کنیم. اگر کودک شما میگوید سگ یا خانه سگ شما باید بگوید: بله سگ تو خونه‌اشه. شما تو این تکنیک کلماتی که کودک از جمله حذف کرده رو اضافه می‌کنید.

تکنیک تعمیم دهی

منظور از تعمیم دهی توضیحاتی از سمت شماست که مقداری اطلاعات معنایی به گفته‌ی کودکتان اضافه می‌کنید. مثلا اگر بچه  شما میگه خونه سگ شما می‌تونید بهش بگید: بله اون سردشه یا به خونه‌اش رفت. در واقع  این بار شما جملات متفاوت با معنای دیگر ولی مرتبط  با گفتار کودک ارائه می کنید.

تکنیک گفتار با خود

تکنیک گفتار با خود یعنی وقتی داریم با بچه‌ها به صورت موازی بازی می‌کنیم فعالیت‌های خودمون رو براش توصیف کنیم مثلا وقتی بچه‌ها در حال برجی سازی با آجر یا بلوک هستند بازی رو به طور موازی با کودک پیش میبریم طوری که بازی خودمون هست و هم زمان کارهایی را که توصیف می‌کنیم انجام می‌دهیم. مثلا بگید برج میسازم، ببین چی میسازم و…

تکنیک گفتار موازی

 در تکنیک گفتار موازی این بار گفتار خود را برای کودک به کار می‌بریم یعنی به جای توصیف فعالیت‌های خودمان فعالیت‌های کودک را توصیف می‌کنیم. مثل گزارشگر فوتبال لحظه به لحظه عملکرد بچه‌ها رو توصیف می‌کنیم. مثلا وقتی کودک در حال برج سازی می‌گیم داری برج میسازی و بلوک‌ها رو روی هم میذاری چه چیز بزرگی ساختی …

به کودک 4 ساله چگونه می‌توانیم مهارت‌های گفتاری را یاد بدهیم؟

یادگیری بچه‌ها 4 تا محور دارد که شامل بازی کردن، گپ زدن، آواز خواندن و حرکت کردن است. خانواده‌ها می‌توانند در هر محور برای خودشان نقشی قائل بشند و با بچه‌ها همراه شوند.  تا بچه‌ها تو فضای شاد و جذاب مهارت گفتاری و ارتباطی یاد بگیرند.

بازی کردن:

خانواده‌ها می‌توانند بچه‌ها را تشویق به بازی‌های آزاد بکنند و یه محیط امن با وسایل متنوع  فراهم کنند، کنجکاوی بچه‌ها رو برانگیخته کنید برای این کار بچه‌ها را در محیط‌های متنوع قرار دهید. تا تمام حواس بچه ها فعال شود. برای بچه‌ها هدف گذاری نکنید منعطف باشید.

گپ زدن:

برای بچه‌ها محیطی غنی فراهم کنید مثلا محیط را طوری برای بچه‌ها فراهم کنید تا به گفتگو کردن و مشاهده کردن تشویق شوند. یک تجربه را در  حالت‌های مختلف برای بچه‌ها تکرار کنید با بچه‌ها با طرق مختلف چه کلامی چه غیرکلامی ارتباط برقرار کنید.

حالت و احساسات خودتون رو با صدای بلند به بچه‌ها نشان بدهید سعی کنید صدای بچه‌ها رو تقلید بکنید.حرف و گفتار بچه‌ها رو یک گام بالاتر به خودشون ارائه بدید منظور بچه‌ها رو به شکل‌های مختلف به خود بچه‌ها بیان کنید.

آواز خواندن:

با بچه‌ها آواز بخوانید حرف‌های معمولی تون رو با بچه‌ها با آواز بگید از موسیقی استفاده بکنید با هرچیزی آهنگ بسازید مثلا با سطل ، سد و… این کار سیستم حسی رو آروم میکند .

حرکت کردن:

بچه‌ها باید محیط‌های مختلف  رو تجربه کنند صرفا درک کردن تعاریف به بچه‌ها کمک نخواهد کرد. باید بچه‌ها با محیط‌شون آشنا شوند. از نزدیک لمس کنند بچه‌ها با حرکت کردن می‌توانند مفاهیم و تعاریف مختلفی را که یاد گرفتند در موقعیت‌های مختلف تجربه کنند.

چطور تکنیک های زبانی را در بازی با کودک 4 ساله به کار ببریم؟

اهمیت بازی در تسهیل تکامل گفتار و زبان بچه‌ها را برای کسی پوشیده نیست، در منابع گوناگون و توسط متخصصین مختلف  به این موضوع اشاره شده است. در اینجا قصد داریم ضمن معرفی جامع یک بازی به بررسی نحوه‌ی کاربرد تکنیک‌های زبانی در بازی بپردازیم.

بازی مورد نظر حیوانات مزرعه است. که با تعیین کردن ابتدا، وسط و پایان برای آن سازماندهی بازی را براتون مشخص می‌کنیم.

ابزار مورد نیاز بازی مزرعه حیوانات:

حیوانات مزرعه شامل گاو، اسب، گوسفند، بز، جوجه، مرغ، خروس و سگ و گربه

ابتدای بازی:

ملاقات حیوانات با یکدیگر به صورت گفتن سلاااام با صدای مناسب هر کدام از حیوانات مثل گاو میگه مااااااا گوسفند میگه بَ، بَ،بَ. در حین بازی به بچه ها فرصت بدید بعد از شما صداها رو تقلید کند.

وسط بازی:

بعد از اینکه حیوانات هم دیگه رو دیدند، اونا رو به داخل و خارج از طویله ببرین و در طویله رو با گفتن : تق، تق باز و بسته بکنین.بعد از اینکه حیوانات داخل رفتند میتونن غذاشون رو بخورند و بعد برای دستشویی ، توالت برند.(شما این قسمت رو متناسب با کارهای روتین بچه خودتون تعریف کنید تا بازی رو بهتر درک بکنه و مرحله بعدی را پیش بینی بکنه)

پایان بازی:

قبل از اینکه بچه شما علاقه‌ی خودش رو به بازی از دست بده، بازی رو تموم کنید مثلا بگید: حیوانات خوابن و اونا رو بعدا برای بازی بیدار می‌کنید. بعد اسباب بازی‌ها رو سر جاش بزارید. تو این بازی فکر می‌کنید چه تکنیک‌های زبانی است که اگر ما خانوادها بدونیم باعث میشه گفتار بچه ها بهتر بشه؟

در این بازی تکنیک‌های  زیادی است مثل:

تکنیک گفتار با خود یا گفتار موازی

اعمال خودتون و بچتون رو توصیف کنید برای مثال بگید: گاو خوابیده .برای بچه‌های کوچک که هنوز گفتار ندارند میتونید صدای خرناس کشیدن رو در بیارید .یا یکی  دو کلمه مانند (خوابیده) را برای اشاره به اینکه گاو در طویله خوابیده استفاده بکنید. نوع و طول عبارت‌های مورد استفاده را متناسب با سطح فعلی مهارت‌های زبانی بچه‌ها تنظیم بکنید.

تکنیک مکث‌های منتظرانه

بعد از هر اظهار نظر 3 تا 5 ثانیه مکث کنید تا کودک نوپای شما فرصت پردازش و پاسخ دادن را داشته باشد. برای مثال بگید: گاو گشنه‌اش شده یا گاو میخواد چیزی بخوره، بعد توی دلتون تا 5 بشمرید و با حالت انتظار، منتظر بمونید تا فرزندتون چیزی بگه. هر نوع جوابی داد قبول کنید و اگر جواب نداد پافشاری نکنید و بازی رو ادامه بدید.

تکنیک حق انتخاب

 یک تکنیک دیگه که میتونین تو بازی استفاده کنید اینکه به بچه‌ها حق انتخاب بدید مثلا میتونید بگید: تو گاو رو میخوای یا ببعی رو؟ یا حیوانات غذا بخورند یا بخوابن؟

نکات اجرایی

اگر اعمال و صداهای شما سرگرم کننده باشه، بچه‌ها خیلی دوست دارند و راحت‌تر تقلید می‌کنند حتما حین بازی با بچه ها حرکاتتون همراه با حالت کودکانه( مسخره بازی) باشه.

خودت ببین تکامل گفتار و زبان کودک چگونه است!

یکی از سوالات پرتکرار والدین در مورد بچه‌ها،در رابطه با مناسب بودن روند تکامل گفتار و زبان بچه‌هاست! در این قسمت شما با قانون 123 آشنا می‌شوید. که به شما کمک می‌کند خودتان روند تکامل گفتاری بچه‌هاتون رو تشخیص بدید. در این قسمت  گفتار بچه‌ها از جهت بیانی و درکی بررسی می‌شود.

یک سالگی

زبان بیانی: بچه‌ها می‌توانند تک کلمه بگند مثلا توپ و بابا

زبان درکی: بچه‌ها می‌توانند دستورات یک مرحله‌ای رو دنبال کنند. مثلا توپ بگیر.

2سالگی

 زبان بیانی: بچه‌ها 2 کلمه  با هم می‌گوید مثلا سیب بخور، مامان رفت.

زبان درکی: بچه‌ها دستورات دو مرحله ای رو دنبال می‌کنند. مثل کفشات  رو بگیر و بده به بابا.

3 سالگی

زبان بیانی: بچه‌ها 3 تا کلمه یا بیشتر رو باهم میگن مثلا بریم پیش مامان جون

زبان درکی: بچه‌ها دستورات چند مرحله‌ای میگن مثلا برو کفشات رو بردار بذار تو اتاق طبقه بالا.

*توجه توجه* 

اگر بچه‌های شما  در هر مرحله توانایی لازم را ندارند حتما حتما با یک آسیب شناس گفتار، زبان و بلع مشورت بگیرید.

در نهایت …

مشکلات گفتاری بچه‌ها با حضور متخصصین گفتاردرمانی و همراهی خانواده‌ها حل خواهد شد. البته اگر خانواده‌ها با تیم توانبخشی در یک راستا حرکت کنند و باهم در تعامل باشند.اگر در مورد گفتار درمانی کودک 4 ساله خودتان سوال دارید حتما از طریق کامنت با ما در میان بگذارید.

جهت استفاده یا مشاوره گرفتن از خدمات خانواده توانمند باید چکار کنیم؟

۱. در قسمت ورود /ثبت‌نام خدمات گیرنده ثبت‌نام کنید.

۲.خدمات یا محصول مورد نظر خود را جست‌وجو و یا در صورت تمایل رزو کنید.

۳. از طریق شماره تلفن ۰۹۰۵۴۱۴۶۹۱۱ مشاوره و آگاهی لازم را دریافت کنید.   

خانواده توانمند به خانواده‌های کودکان با نیازهای ویژه چه کمکی می‌کند؟

ما در خانواده توانمند تلاش می‌کنیم تا کودکان با نیازهای ویژه به همراه خانواده‌شان از کلیه خدمات آموزشی، درمانی، مهارتی و محصولات (لوازم توانبخشی، اسباب‌بازی، کتاب، صنایع دستی و…) متناسب با نیازهای خود بدون هرگونه محدودیت  زمانی و مکانی از خدمات گفته شده بهره‌مند شوند.

چگونه می‌توان محصولات و خدمات خود را در  سایت خانواده  توانمند معرفی کنیم؟

جهت ثبت خدمات و محصولات خود در سایت‌؛ شما عزیزان می‌توانید فرم همکاری را پر کنید تا تیم خانواده توانمند در اسرع وقت جهت هماهنگی لازم با شما تماس بگیرند.