برای اصلاح تلفظ حرف ق در صورتی که کودک تا 5 سالگی نتواسته است آن را به درستی تلفظ کند، باید به دنبال راهکار بود، تلفظ حرف ق معمولا تا5 سالگی ظهور می­کند و کودک می­تواند تلفظ حرف ق را درهجاها و کلمات به راحتی  استفاده کند. یکی از راهکارها آموزش تلفظ حرف ق این است که از گفتاردرمانی حرف ق استفاده کنید. گفتاردرمانی حرف ق به کودک کمک می­کند پیش نیازهای لازم برای تلفظ حرف ق را کسب کند و کلمات را به درستی تلفظ کند و در ارتباط با همسالان در مهد، بازی، مدرسه بدون دغدغه باشد و با اعتماد به نفس با دیگران ارتباط برقرار کند. در این مقاله روش های گفتاردرمانی حرف ق را با شما به اشتراک می­گذاریم برای آشنایی با مراحل آموزش تلفظ ق تا انتهای مقاله همراه ما باشید.

گفتاردرمانی حرف ق

این صدا یک صدای عقبی است و تا سن پنج سالگی سن ظهور دارد. معمولا از سن سه یا سه و نیم سالگی ظاهر می­شود.

برای هر صدای مشخصاتی داریم. در آموزش تلفظ حروف باید به مشخصه صداها که از دو جز تشکیل شده اند، توجه کرد:

هرکدام از اندام گویایی مثل حنجره، سقف دهان، زبان، دندان در تولید صداهای مختلف نقش دارند و صداهای مختلف از جایگاه های مختلف اندام گویایی تولید می­شوند.

مشخصات صدای ق

به هنگام تلفظ حروف، هوا که یکی از پارامترهای مختلف است نقش مهمی در تولید صدا دارد نحوه خروج هوا یکی از مشخصات تولید صدا است. درگفتاردرمانی حرف ق باید مشخصات آن را شناخت چرا که مهم است هوا چگونه خارج میشود از دهان یا بینی یا آیا هوا سایش دارد یا نه…

صدای ق یک صدای انسدای است یعنی یک لحظه  انسداد ایجاد می­شود و هوا از دهان خارج می­شود.

جایگاه صدای ق: عقبی­ترین نقطه زبان قرار دارد.

پیش نیازهای آموزش تلفظ صدای ق

آموزش صدای ق به کودکانی که صدای گ را یاد گرفته­اند، آسان­تر است؛ البته گفتاردرمانی حرف ق نیاز به یکی سری پیش نیاز دارد. چون محل تلفظ صدای ق نزدیک به صدای گ هست و برای آموزش حرف ق نیاز است که کودک تلفظ حرف گ را یاد گرفته باشد. برای آموزش صدا ق نیاز است که کودک حتما صدای ک، گ را یاد گرفته باشد؛ چون سن ظهور صدای ک و گ زودتر از ق است پس قبل از آموزش صدای ق حتما باید کودک تلفظ صدای ک و گ را آموخته باشد.  البته آموزش صدای ق نسبت به آموزش صدای گ کمی سخت تر است ولی خوب هر سختی آسان می­شود. تلفظ حرف ق نیاز به صبر، حوصله، خلاقیت دارد.

ابزار لازم برای گفتاردرمانی حرف ق

برای آموزش حرف ق از یک چوب بستنی استفاده می­کنیم، چوب بستنی را داخل دهان کودک می­گذاریم و عقب می­بریم، البته خیلی آرام و با احتیاط این کار را انجام می­دهیم؛ چون اگر  چوب بستنی را ناگهانی داخل دهان کودک بگذاریم کودک  دچار حالت تهوع می­شود و ممکن است اجازه ندهد دوباره شما برای آموزش حرف ق چوب بستنی را داخل دهانش  بگذارید و برای آموزش حرف ق چوب بستنی را تا انتهای زبان می­بریم. به او بگوید: دا را تکرار کند. چون ما جایگاه صدای گ را گرفتیم وقتی بچه می­خواهد بگوید گ قسمت عقب زبان بالا می­رود و تبدیل به ق می­شود.

آموزش هجا ها

زمانی که کودک تلفظ صدای ق را آموخت سراغ آموزش هجا ق یعنی قِ، قُ، قَ، قی، قو، قا می رویم و هر کدام از هجاها را در زمان های که کودک توان و حوصله دارد به او در قالب بازی، کاردستی و… آموزش می ­دهیم.

صدای ق و صدای گ شبیه هم اند و معمولا بچه­ها اشتباه به جای هم به کار می­برند. برای جلوگیری از اشتباه بچه­ها در می­توانیم از فلش کارت استفاده کنیم. صدای ق و صدای گ را روی دوتا فلش کارت جداگانه می­نویسم و از کودک می­خواهیم به هنگام شنیدن صدای ق یا گ فلش کارت مرتبط با آن را نشان دهد تا کودک متوجه شود صدای ق و صدای گ دو تا صدای مستقل هستند.

برای هر صدای نیاز نیست فلش کارت درست کنید اما برای صداهای که کودک آن ها را با هم اشتباه در نظر می­گیرد می­توان از فلش کارت استفاده کرد.

زمانی که کودک هجاها را آموخت در گفتاردرمانی حرف ق برای آموزش کلمات می­توان از بازی و کاردستی استفاده کرد مثلا از طریق خمیر بازی قوری می­توانید بسازید تا سایر مهارت های او مانند هماهنگی چشم و دست، ذهنی او نیاز تقویت شود در حین استفاده  از خمیر بازی می­توانید از خمیر قرمز رنگ نیز استفاده کنید و در حین کار در موقعیت های مختلف از کلمه  قوری قرمز، قرمز، قوری و سایر کلماتی که ق دارند استفاده کنید تا کودک در حین بازی و بدون اجبار آموزش بییند و تمرینات گفتاردرمانی حرف ق را  انجام دهد. با خاله بازی میتوانید از قوری قرمز استفاده کنید و در حین بازی از دستاورد کودک خود( قوری قرمز) در موقعیت های مختلف برای افزایش دایره لغات و تثبیت آموزش حرف ق استفاده کنید.

آموزش جمله در گفتاردرمانی حرف ق

برای آموزش حرف “ق” در گفتاردرمانی، پس از اینکه کودک توانست این صدا را به صورت مجرد و در کلمات مختلف تولید کند، نوبت به مرحله آموزش در سطح جمله می‌رسد. این مرحله باید به تدریج و با استفاده از جملات ساده و هدفمند انجام شود.

در اینجا به چند روش و مثال برای آموزش جمله با حرف “ق” پرداخته می‌شود:

۱. جملات کوتاه با کلمات دارای “ق”

در این مرحله، از کودک خواسته می‌شود کلماتی را که قبلاً تمرین کرده است، در قالب جملات بسیار ساده قرار دهد.

• مثال:
  • قایق: قایق توی آب است.
  • قند: قند شیرین است.
  • قوری: قوری قرمز است.
  • قشنگ: لباس من قشنگ است.

۲. پاسخ به سوالات با جملات کامل

درمانگر یا والدین سؤالاتی می‌پرسند که پاسخ آن‌ها شامل کلمه دارای “ق” باشد و کودک باید با یک جمله کامل به آن پاسخ دهد.

• مثال:
  • سوال: چه چیزی توی آب حرکت می‌کنه؟
  • پاسخ: قایق توی آب حرکت می‌کنه.
  • سوال: رنگ قشنگ چیست؟
  • پاسخ: رنگ قشنگ آبی است.
  • سوال: چه حیوانی بال و قدم‌های قشنگی داره؟
  • پاسخ: قو بال و قدم‌های قشنگی داره.

۳. تمرین در قالب شعر و داستان

استفاده از شعرها و داستان‌های کوتاه که تکرار حرف “ق” در آن‌ها زیاد است، به تثبیت این حرف در گفتار روان کودک کمک می‌کند.

• مثال شعر:
  • قا قا قو قو قور قور قور قوری
  • روی میز قافله قوری
• مثال داستان کوتاه:
  • قارقاش قوی بزرگ، در دریاچه‌ی قشنگ شنا می‌کرد. او یک قایق کوچک دید که با قدرت روی آب می‌رفت.

۴. بازی با کارت‌های تصویری

کارت‌های تصویری که کلمات دارای “ق” را نشان می‌دهند (مانند قایق، قوری، قندان) به کودک داده می‌شود و از او خواسته می‌شود با هر کارت، یک جمله بسازد.

• مثال:
  • کارت قوری: قوری چای داغ دارد.
  • کارت قایق: من سوار قایق شدم.

نکات مهم در آموزش جمله با حرف “ق”

• تشویق و آرامش: محیط تمرین باید آرام و بدون استرس باشد. کودک را برای هر تلاشی، هرچند کوچک، تشویق کنید.
• تکرار: تمرینات را به طور منظم و در زمان‌های کوتاه (مثلاً ۵ تا ۱۰ دقیقه) تکرار کنید.
• گفتار مدل‌سازی‌شده: خودتان نیز هنگام صحبت کردن با کودک، حرف “ق” را به درستی و با وضوح بیان کنید.
• انتقال به گفتار طبیعی: پس از اینکه کودک در محیط کنترل‌شده (مانند گفتاردرمانی) موفق شد، باید از او بخواهید که این جملات را در مکالمات روزمره خود با والدین و دوستان به کار برد.

مدت زمان لازم برای گفتاردرمانی حرف ق

یکی از سوالات پر تکرار والدین این است که برای آموزش حروف چقد زمان نیاز است ؟

جواب این سوال بستگی به پارامترهای مختلف از جمله، فضای زندگی، تعداد جلسات گفتاردرمانی، توانایی کودک، حوصله مادر و پدر و … دارد. کودکی که چند سال حرف ق را حین تلفظ ادا نکرده است مثلا به جای قاشق، اشو گفته یا  به جای قابلمه، البمه می­گوید برای آموزش حرف ق نیاز است  به او فرصت بدهیم تا با صدای ق آشنا شود و به مرور در کلمات مختلف به کار ببرد. شاید گفتاردرمانی حرف ق چند ماه بکشد تا از بخش ناخودآگاه به خودآگاه برود.

گفتاردرمانی یکی از راههای تقویت مهارت کلامی و ارتباطی است که حوزه های مختلفی دارد که یکی از حوزه سخت گفتاردرمانی اصلاح اختلال تلفظ است که شامل اختلال تلفظ حروف، هجا می­شود. با استفاده از تخصص گفتاردرمانی میتوان اعتماد به نفس کودکان و افراد بزرگسال را تقویت کرد تا بدون دغدغه از تمام کلمات مانند کلماتی حرف ق دارند در مکالمه های روزمره خود استفاده کنند.

در این مقاله یکی از روشهای گفتاردرمانی حرف ق را به شما آموزش دادیم در ضمن کاردستی و بازی مناسب برای آموزش کلماتی که صدای ق دارند را نیز معرفی کردیم تا در منزل بتوانید با کودک خود به درستی تمرین کنید. در صورت نیاز به گفتاردرمانی حرف ق می توانید از تجارب گفتاردرمانگران  حرفه ای سایت خانواده توانمند استفاده کنید برای آشنایی با گفتاردرمانگران لطفا با شماره 09054146911 تماس بگیرید.

 

مقالات سایت خانواده توانمند

• افزایش دایره لغات دانش آموزان
• تقویت هوش کلامی کودکان زمان بره!!!
• گفتاردرمانی بعد از کاشت حلزون
• آموزش تلفظ حروف به کودکان با مسابقه
• مشکل تلفظ حروف در کودکان چه عواقبی دارد؟
• سن حرف زدن کودک
• آموزش حرف زدن به کودکان با شعر کلیدطلایی ارتباط
• آموزش حرف زدن به کودک در فروشگاه
• چه زمانی باید نگران حرف نزدن کودک باشیم؟
• چه چیزی باعث زود حرف زدن کودک می شود؟
• حرف نزدن کودک تا چه سنی طبیعی است؟
• عوارض لکنت زبان برای کودکان
• گفتار درمانگر
• گفتاردرمانی بزرگسالان
• گفتار درمانی آنلاین
•  5 ساله
• گفتاردرمانی چیست؟
• گفتار درمانی کودکان در منزل
• بازی های گفتار درمانی برای تقویت مهارت کلامی
• گفتاردرمانی کودکان
• تمرینات گفتار درمانی بزرگسالان
• آموزش گفتاردرمانی در خانه
• آموزش گفتاردرمانی کودکان اوتیسم
• گفتاردرمانی لکنت زبان
• 3 تکنیک برای کنترل لکنت زبان کودکان
• درمان اختلالات گفتاری در بزرگسالان
• گفتاردرمانی چگونه انجام می‌شود؟
• روش های گفتاردرمانی کودکان
• گفتاردرمانی در منزل+8 تکنیک ساده
• گفتاردرمانی بزرگسالان چیست؟
• گفتاردرمانی کودک 4 ساله

•  ابزارهای ضروری گفتاردرمانگران حرفه‌ای

• چرا بچه ها دیر حرف میزنند؟

• آیا حرف زدن کودکم طبیعی است؟

• آیا حرف زدن کودکم طبیعی است؟

• اختلال بلع در بزرگسالان

• کی بچشو برده گفتاردرمانی؟

• وضوح گفتار کودکان

• گفتار درمانی شکاف کام

• آفازی و درمان آن با گفتاردرمانی