یکی از پرتکرارترین سوالاتی که مادران از مشاوران سایت خانواده توانمند،  وسایر  پلتفرم‌هایی مختلف مطرح می‌کنند این است: چطوری به بچه ها آموزش تلفظ حروف به کودکان را آموزش دهیم؟ یا “تلفظ اشتباه حروف در کودکان نی نی سایت” را چطور باید برطرف کرد؟ این نگرانی نشان می‌دهد که والدین به دنبال راهکاری هستند:

• تا فرزندشان با کمترین سختی وارد کلاس اول شود و در یادگیری تلفظ حروف الفبای فارسی  دچار مشکل نشود.
• یا در ارتباط با دیگران به راحتی منظور خود را به دیگران برساند و نیاز به ترجمه مادر یا پدر نباشد.

آموزش تلفظ حروف به کودکان روش مخصوص دارد. گفتاردرمانگران برای آموزش تلفظ حروف به کودکان از اصول و روش های مختلفی استفاده متناسب با شرایط کودکان استفاده می کنند. در این مقاله از سایت خانواده توانمند با نحوه آموزش تلفظ حروف به کودکان آشنا می شوید.در ادامه، تمرین‌های کاربردی برای سنین مختلف به والدین و معلمان پیشنهاد می‌شود.

آموزش تلفظ حروف به کودکان

بعضی از کودکان بعضی حروف یا همه حروف را در جایگاه های مختلف مثل اول، وسط، آخر کلمات یا عبارت های کوتاه و جملات به خوبی تلفظ نمی کنند یا حذف می کنند یا حروف را به جای هم به کار می برند. به طور مثال:

• کودک حرف ک را د و حرف ک را ت تلفظ می کند.
• بعضی از کودکان کلمات را  تغییر می دهند مثلا به جای گفتم از گودم استفاده می کنند.
• خیلی از کودکان معمولا در تلفظ حرف ه مشکل دارند مثلا به جای هول، خول می گویند یا به جای کباب، چباب می گویند

قبل از آموزش تلفظ حروف به کودکان، باید نوع اختلال تلفظ کودک شناخته شود. بعضی از کودکان به دلایل زیر اختلال تلفظ دارند از جمله

• بعضی از کودکان مشکلات دهان، فک، زبان یا شنوایی یا ذهنی دارند.
• بعضی از کودکان به دلیل نداشتن بستر مناسب برای یادگیری اختلال تلفظ دارند مانند کسانی که به هنگام بروز اشتباه در تلفظ حروف به کودک می خندند و او را تشویق می کنند.

با شناخت منشا مشکل بهتر می توان آموزش تلفظ حروف به کودکان را شروع کرد. برای شناخت منشا مشکل تلفظ حروف در کودکان می توانند از متخصصان گفتاردرمانی مشورت بگیرند.

مقاله پیشنهادی: مشکل تلفظ حروف در کودکان چه عواقبی دارد؟

مشکل تلفظ کودکان تا چه سنی طبیعیه؟

كودكان فارسی زبان تا ۵سالگی تمام صداها رو باید بتوانند تلفظ كنند. اگر والدین برای آموزش تلفظ حروف به کودکان به موقع عمل نکنند خطاهای گفتاری کودک تثبیت می شود در نهایت درمان آن طولانی تر و سخت تر خواهد بود. اگر مشکل تلفظ در کودکان تا سن مدرسه باقی بماند کودک احتمالا در درس املا و مهارت های خونداری و نوشتاری دچار اختلال می شود. برای تشخیص علت اختلال تلفظ والدین می توانند از خدمات گفتاردرمانی استفاده کنند. گفتاردرمانگران پس از ارزیابی متناسب با سن و شرایط کودک به والدین امکان دارد پیشنهاد گفتاردرمانی دهند یا به آنان بگویند: به مرور خوب میشه و نیاز به گفتاردرمانی برای آموزش تلفظ حروف ندارد.

 گفتاردرمانی برای آموزش تلفظ حروف به کودکان

متخصصان گفتاردرمانی معمولا در جلسات ابتدای با کودک از طریق بازی ارتباط برقرار می کنند و کم کم ارزیابی را شروع می کنند. با ارزیابی کودک در حین بازی آنان می توانند الگوهای غلط صدا کودک را شناسایی کنند.

پس از ارزیابی متناسب با نوع اختلال کودک درمان را شروع می کنند. تعداد جلسات گفتادرمانی برای آموزش تلفظ کودکان بستگی به همکاری کودک، شدت اختلال او دارد. بعضی از کودکان مانند کودکان کم شنوا  دیرتر  تلفظ صحیح حروف را می آموزند.

آموزش تلفظ حروف به کودکان در منزل با 4 راهکار

معمولا گفتاردرمانگران بعد از ارزیابی و شروع گفتاردرمانی پس از چند جلسه به والدین توصیه می کنند اقدامات زیر را انجام دهند:

1. از فلش کارت های تصویری برای آموزش تلفظ حروف به کودکان استفاده کنید تا کودک با کمک تصاویر و آینه بتواند نحوه تلفظ صحیح حروف و نحوه قرار گرفتن زبان و دندان را بیاموزد.
2. با هم جملات یا داستان کوتاه در قالب بازی یا مسابقه بسازید. مثلا اگر کودک در تلفظ حرف ز مشکل دارد با هم کاردرستی زنبور درست کنید و حین کار در موقعیت های مختلف از کلمه زنبور استفاده کنید. بعد از ساخت زنبور به او بگوید مثلا تا 10 ثانیه (متناسب با شرایط کودک زمان را تعیین کنید) یک جمله درباره زنبورت بگو.
3. در حین گفتگو با کودک در موقعیت های مختلف کلمات را واضح بیان کنید. شما باید هر کلمه را به آهستگی و با وضوح بالا بیان کنید و از او بخواهید آن را تکرار کند. هجی کردن کلمات و تقسیم کلمات بزرگتر به بخش‌های کوچکتر به درک بهتر کودک، کمک بزرگی می‌کند.
4. از کتاب های گفتاردرمانی برای آموزش تلفظ حروف به کودکان استفاده کنید.  برای درمان مشکل تلفظ در کودکان می توانید ازکتاب های فرهنگ مصور همخوانها هدی محمودی استفاده کنید. با کمک کتاب های فرهنگ مصور همخوانها هدی محمودی کودک با تلفظ حروف در ابتدا، وسط، انتهای کلمات و عبارت، جملات کوتاه و بلند آشنا می شود. کودکانی که سواد نداشته باشند با کمک تصاویر می توانند مستقل تمرینات گفتاردرمانی را انجام می دهند.

۱. تمرین‌ها برای کودکان زیر ۷ سال برای آموزش تلفظ حروف به کودکان

هدف در این سن، بازی و لذت بردن است. هیچ‌گاه کودک را مجبور به تکرار نکنید. هدف، تقویت عضلات گفتاری و آشنایی با صداها در محیطی شاد است.

• بازی “آینه جادویی” : جلوی آینه با هم بایستید. شما لب‌ها و دهان خود را در حالت‌های مختلف درآورید (گرد برای صدای “او”، کشیده برای صدای “ای”) و از کودک بخواهید از شما تقلید کند. این کار به تقویت عضلات دهان کمک می‌کند.
• بازی “صدای حیوانات” : صدای حیوانات را تقلید کنید. صدای “میم” گاو، صدای “ش‌ش‌ش” مار یا صدای “ززز” زنبور را با اغراق تولید کنید. این صداها به شکل‌گیری الگوهای گفتاری کمک می‌کنند.
• بازی “شعر و موسیقی” : شعرهای کودکانه با ریتم و تکرار زیاد را با هم بخوانید. از وسایل خانه مثل قابلمه یا قاشق برای ساختن موسیقی و همراهی با ریتم استفاده کنید تا کودک برای تقلید صداها هیجان‌زده شود.
• “من جاسوسم!” : یک بازی ساده: “من جاسوسم و یک چیزی رو می‌بینم که با صدای «س» شروع میشه.” کودک باید به دنبال اشیایی با آن صدا بگردد و اسم آن‌ها را بگوید.

۲. تمرین‌ها برای کودکان بالای ۷ سال برای آموزش تلفظ حروف به کودکان

در این سن، کودکان وارد مدرسه شده‌اند یا به زودی وارد می‌شوند. تمرین‌ها باید هدفمندتر باشند، اما همچنان باید جنبه بازی داشته باشند تا کودک خسته نشود.

• بازی “صدای اول” : برای حرفی که کودک در تلفظ آن مشکل دارد (مثلاً “ر”)، کلمات مختلفی را نام ببرید و روی صدای اول آن تأکید کنید: “راه، رنگ، روباه”. سپس از کودک بخواهید کلمات بیشتری با آن صدا بگوید.
• بازی “پیدا کن”: از کودک بخواهید متن یک کتاب یا داستان را با صدای بلند بخواند. هر بار که به حرفی که در تلفظ آن مشکل دارد رسید، یک علامت بگذارید. در پایان، با هم آن کلمات را تمرین کنید.
• بازی “زبان‌بازی” : برای تقویت ماهیچه‌های زبان، زبان را بیرون بیاورید و به گوشه دهان ببرید، یا آن را به نوک دندان‌های بالا بزنید. این تمرین‌ها به او در تولید صداهای صحیح کمک می‌کند.
• نمایش عروسکی : برای آموزش تلفظ حروف الفبای کلاس اول، از دو عروسک استفاده کنید. یکی از عروسک‌ها حرف مورد نظر را اشتباه بگوید و دیگری به او آموزش درست را بدهد. این کار باعث می‌شود کودک بدون اینکه احساس کند تحت فشار است، یاد بگیرد.

برای آموزش تلفظ حروف به کودکان این کارها را انجام ندهید!!!

معمولا  گفتاردرمانگران به والدین توصیه می کنند اقدامات زیر را در حین آموزش تلفظ حروف به کودکان انجام ندهند:

1. لطفا به کودک نگوید کلمه را اشتباه تلفظ کردی. با اینکار کودک منزوی و کم حرف تر می شود یا از کلمات جایگزین و یا زبان اشاره استفاده می کند.
2. حین آموزش تلفظ حروف به کودکان نگویید: بگو سیب( به حالت تاکیدی زیاد)!!! با اینکار کودک مضطرب می شود و به مرور لجبازی می کند.
3. موقع تلفظ اشتباه حروف به او واکنش نشان ندهید. با واکنش های محبت آمیز مانند بچه ام چقد شیرین زبون، چه با نمکه و… کودک گمان می کند کلمه را به درستی تلفظ کرده است و به این شیوه حرف زدن عادت می کند.

نکته کلیدی:

مهم‌تر از هر تمرینی، صبوری و پرهیز از انتقاد است. همیشه با لحنی تشویقی با کودک صحبت کنید و تلاش‌های او را تحسین کنید. این حمایت عاطفی باعث می‌شود کودک برای ادامه تمرین‌ها انگیزه داشته باشد.

جمع بندی

برای آموزش تلفظ حروف به کودکان این مقاله را نوشتیم تا خانواده ها با آگاهی در مسیر تربیت گام بردارند. در سایر مقالات خانواده توانمند نیز نحوه  گفتاردرمانی حروف مانند حرف ک، گ، ر،ز،خ، ق، ت را به اشتراک گذاشته ایم. برای آشنایی با آموزش حروف دیگر مانند او، پ، ک، ذ، ح، ل، ب، آ، خ، ق، ش، ز، س، گ، چ، ع به قسمت ویدئو سایت خانواده توانمند مراجعه کنید.

مقالات مرتبط با تدریس نشانه های

 نشانه ح با حلزون

تدریس  ث با قیف

 خوا استثنا

ژ با اژدها

 ف با کفش

پ با پیاز

 و با بازی

 اُ با داداشی دُنیا

 ش با راه شیری

 ی با چیستان

اِ با ترانه

ایـ یـ ی با لب خوانی

 ن با چشم بسته

نشانه ث با قیف

آموزش نشانه چ با چنگال

تدریس نشانه ذ با ذره بین

پکیج گفتاردرمانی: ابزارهایی هدفمند برای هر نیاز

تجهیزات گفتاردرمانی: ابزارهایی برای بهبود گفتار و ارتباط

بهترین متخصص لکنت زبان چه اقداماتی انجام می دهد؟

افزایش دایره لغات دانش آموزان با کلمه سازی

تقویت هوش کلامی کودکان زمان بره!!!

خدمات سایت خانواده توانمند

ما در خانواده توانمند تلاش می‌کنیم تا کودکان با نیازهای ویژه از کلیه خدمات آموزشی، درمانی، مهارتی و محصولات (لوازم توانبخشی، اسباب‌بازی، کتاب،و…) متناسب با نیازهای خود بدون محدودیت زمانی و مکانی بهره‌مند شوند.

در سایت خانواده توانمند و کانال آموزش کودکان استنثایی خانواده توانمند در تلگرام یا اینستاگرام، روبیکا نیز نحوه آموزش به کودکان عقب مانده ذهنی، کودکان اوتیسم، نابینا، ناشنوا، سندرم داون، کم توان ذهنی، بیش فعال را در قالب فیلم، پادکست و مقاله ارائه کرده ایم. تیم آموزشی خانواده توانمند در جهت تحقق عدالت آموزشی تمام محتوای آموزشی مورد نیاز کودکان بانیازهای ویژه و خانواده آنان را به طور رایگان به اشتراک می گذارد.

بنابراین اگر شما کودک با نیاز ویژه‌ای رو میشناسد که دارد رنج می‌برد. اما سرشار از استعدادها و توانمندهای خاص خودش هست خوشحال می‌شویم که خانواده توانمند رو بهشون معرفی کنید.

خانواده توانمند سایتی است که تمام آموزش های تخصصی ساده و متناسب با فرزند شما را به صورت بازی در سایت و شبکه های اجتماعی اش قرار می دهد. شما در هر نقطه دنیا و با هر امکاناتی که دارید می توانید یک خانواده توانمند باشید.