در این مقاله درباره تاثیر بازی درمانی برای ترس کودکان صحبت می کنیم. معمولا والدین از مشاور سایت خانواده توانمند می پرسند:

1. ترس در کودکان 3 ساله یا 2 ساله طبیعیه؟
2. ترس بچه ها درمان دارد؟
3. علت ترس کودکان از دیگران، تنهایی، جای شلوغ چیست؟
4. درمان ترس کودکان از طریق کاردرمانی و بازی درمانی شدنیه؟
5. دعا برای ترس کودکان وجود دارد؟
6.  دعای سریع الاجابه برای ترس کودکان وجود دارد؟( تعجب نکنید، خیلی از والدین این سوال رو می پرسند)

خیلی از والدین بابت حس ترس بچه هاشون نگران هستند، نگرانی به جای هست ولی خوب نگرانی مشکلی رو حل نمیکنه بهتره به فکر چاره باشیم. تو این مقاله قصد داریم تجربه یکی از بازی درمانگران را با شما به اشتراک بزاریم که در تلاشه چرایی احساس ترس مراجعه کننده اش بفهمه.

برای شناخت بهتر بازی درمانی و تاثیر آن بر کودکان و نوجوانان و نحوه عملکرد درمانگران در جلسات بازی درمانی لطفا تا انتها مقاله همراه ما باشید. 

 

ماجرای باغ

چند وقت پیش رفتیم باغ خیلی بهمون خوش گذشت!!!

ولی بعدش زهرمارمون شد!!!

بچه ام اصلا نمیخوابه، انگار ترسیده!!!

دعانویس میگه: براش یه وردی نوشتم زود خوب میشه!!!

ولی بعد از یک ماه همچنان همانطوریه، چیکار کنم؟!

نکنه کسی بچه ام ترسونده باشه؟

یه شب پسرم از خواب با جیغ و فریاد بلند شد!!! بعد ازاون خواب، شب ادرای داره!!!

دکترش میگه  انگار از چیزی ترسیده نمیدونم چیکار کنم؟

حتی شب ها باهاش میخوابم ولی بازم شب ادرای را دارد ….

بچه ام موقع خواب باید برق اتاقش روشن باشه، ازش علتشو میپرسم میگه چون میترسم!!!

طراحی اتاقش عوض کردم بازم میترسه و باید برق اتاقش روشن باشه.و…

چیکار کنم؟

متخصص کودک میگه از خدمات بازی درمانی استفاده بکن!!!

اولش به حرف متخصص گوش نکردم!!!

با مادر و مادرشوهرم پیش دعانویس های مختلف می رفتم ولی وقتی دیدم فایده نداره، سراغ بازی درمانگر رفتم!!!

روزهای اول منم تو جلسات بازی درمانی پسرم بودم ولی به مرور زمان جضورم کمتر شد!!!

خودمم مشاوره میرم!!!

بازی درمانگر پسرم گفت: خودت مهمترین نقش رو تو ایجاد ترس کودکت داری!!!

راست میگفت: من از بچگی خیلی مضطرب بودم و از همه چی می ترسیدم!!!

پسرمم مثل خودم بار آورده بودم!!!

الان چند ماهه بازی درمانی میره!!!

بعضی وقتا جلسات بازی درمانیش گروهیه و بعضی وقتا فردی!!!

الان ترسش کمتر شده!!!

بازی درمانگرش از انواع روش های بازی درمانی شناختی، رفتاری و.. استفاده میکنه!!!

به منم یاد داد چطور بازی درمانی در منزل رو انجام بدم!!!

الان تو خونه بازی های زیاد انجام میدم!!!

شب ادرایش هفته ای دوبار شده!!!

این تنها  یک نمونه بود!!!

اگر شما هم دنبال راه چاره هستید تا انتهای مقاله همراه ما باشید.

 

 

نقش بازی درمانی در شناخت احساسات کودک

کودکان در درک احساسات شان به خاطر ماهیت پیچیده و انتزاعی آن مشکل دارند. با بازی درمانی میتوان به کودکان کمک کرد تا بتوانند احساسات از جمله احساس ترس خود را بشناسند. هدف کلی و رایج بازی درمانگر در بازی درمانی ،کمک به کودک در شناسایی، نامیدن و درک احساسات شان است. بازی درمانگر با فعالیت های مختلفی از جمله نقاشی به کودک ابزاری می دهد که نه فقط احساساتش را شناسایی کند بلکه آن احساس را ترسیم نماید و به آن صدا بدهد، این یک روش قوی برای کمک به کودکان در فهمیدن و مسلط شدن بر احساساتشان است.

 

نحوه برگزاری جلسات بازی درمانی

در کار کودکان و نوجوانان، همیشه در جست و جوی شیوه‌های برای درک تجارب درونی مراجعین باید بود تا بهتر بتوانیم تجربه درون شان را بفهمیم معمولا آن ها میتوانند یک درک هوشمندانه از عواطف و هیجانات شان داشته باشند. موقعی که فهمیدن متوقف میشود، در نتیجه، تعدادی از کودکان و نوجوانان جنبه های عمیق تر یک تجربه آسیب زا را به صورت مشکل جسمانی نشان میدهند. زیرا آنها نمیدانند که چه کاری دیگری انجام دهند.

 

در کار با کودکان آسیب دیده ، ترسیم نقاشی یک شیوه بسیار خوب برای شروع فرآیند کار و بررسی تمامی جنبه های آسیب زای آنها است.  نقاشی بهترین وسیله برای مواقعی است که کودک به خاطر حس غلبه بر ترس و ضعف، مهارتهای شناختی او  از کار میافتد. تحقیقات نشان می دهد استفاده از تکنیک نقاشی برای دامنه وسیع تری از تجربیات هیجانی کودکان کاملا موفق بوده است. به خصوص مواقعی که کودک یا نوجوان حداکثر مقاومت را از خود نشان میدهد. بنابراین بازی درمانگران در این تکنیک بر رهاسازی مراجع و فرآیند ترسیم متمرکز میشوند. برای آشنای هر چه بیشتر با جلسات بازی درمانی شما را با تجربه زیسته یک بازی درمانگر آشنا میکنیم.

 

جلسه بازی درمانی

با مراجع بر سر میز بنشینید و به او برگه سفید بدهید. متناسب باسن کودک به او مداد شمعی، ماژیک، مداد رنگی یا گچ رنگی بدهید. برای کودک خردسال تر مداد شمعی مناسب ترین و برای نوجوان مدادهای رنگی بهترین وسایلی است که میتوانند هنر خود را آشکار سازند.

 

 بازی درمانگر:« من دوست دارم شما یک تصویر از قسمتی از بدنتان که شما این احساسات را تجربه می کنید ترسیم نمایید» معمولا آنچه اتفاق میافتد این است که مراجع تصویری از کل بدن خود با فقط یک اشاره مختصر تجربه بدنی اش از  احساس کردن رسم میکند.

 

کودک: من نمیدونم، من فکر میکنم که آن این طوری است. من احساس ترس دارم» اگر کودک با توانایی ترسیم احساس راحتی نکند، اغلب در طی انجام کار به شیوه منفی در مورد چیزی که ترسیم می کند، اظهار نظر مینماید.

 

بازی درمانگر: شما میدانید که من واقعا میخواهم بفهمم موقعی که شما می ترسید ،آن برای شما مثل چه چیزی است، بنابراین در اینجا ( به جایی نزدیک اولین نقاشی روی همان صفحه اشاره کنید) یک تصویر برای من از سرت و جای خاصی که آن احساسات ترس هستند، رسم کن» سپس من منتظر میمانم تا کودک رسم کردن را شروع کند.

 

معمولا، کودک برای یک لحظه به خاطر متمرکز شدن بر تجربه درونی مکث میکند و سپس نقاشی را شروع میکند. گاهی کودک قادر به ترسیم جزییات بیشتر نیست، بنابراین ممکن است ضروری باشد که او را با چند سوال مثل:« ما قبلا در مورد سردرد شما صحبت کرده ایم، آیا میتوانید شما آنچه را که احساس می کنید برای ما ترسیم کنید که مثل چیه؟» شما گفتید که موقعی که شما نگران می شوید، افکارتان شروع به سیر میکند،«احساس ها مثل چی هستند؟ رسم کنید» او را ترغیب کنید. در این لحظه هدف نشان دادن علاقه و حمایت از مراجع است که با استفاده از فرآیند ترسیم به صورت دیداری تجربه دورنیایش را بیان کند. اگر نقاشی هنوز نسبتا نامشخص و مبهم باشد، از کودک می خواهیم تا کلمات را به تصویر در آورد. سپس می پرسیم، آیا چیزی در مورد ترسیم شما وجود دارد که جدید باشد و شما متوجه نبوده اید؟ 

 

واکنش عاطفی یا احساسی او را نسب به نقاشی بررسی میکنیم. قبل از این که ما به سوی مرحله بعدی حرکت کنیم، برای اطمینان می پرسیم آیا چیز دیگری وجود دارد که شما به نقاشی اضافه کنید.

 

بازی درمانگر: بعدا میپرسم:« آیا احساسات را در جای دیگری از بدنتان تجربه می کنید؟» اگر او بگوید نه، پس مصاحبه تکمیل شود. تذکر: اگر این اولین بار استفاده از این تکنیک با مراجع باشد، ممکن است پایان تجربه ترسیم باشد. من در تجربه با برخی کودکان متوجه شدم که آن ها نیاز به تجربه این مداخله حتی چند بار قبل از این که احساس شان را به اندازه کافی رها سازند، دارند، تا بسیار از آن استفاده کنند تا موقعی که مراجع پاسخ مثبت دهد، من ادامه میدهم.

 

بازی درمانگر: من برگه اضافی کودک را بررسی میکنم و به او میگویم: « دوست دارم شما جای دیگری از بدنتان را که شما این ترس و نگرانیها را احساس میکنید، ترسیم کنید»( یا هر چیزی را که شما احساس میکنید و مورد توجه تان است). البته برای این سوالها هیچ جواب درست یا غلطی وجود ندارد زیرا شما میخواهید تجربه درونی کودک را فراخوانید .

 

همان طور که مراجع احساسات را در مورد معده اش رسم میکرد( دلشوره،«غرش» اعصاب خرد، سوزنی که به معده اش نیش میزند، « فریاد زدن» « غرغر کردن» من متوجه بودم، و او را تشویق کردم تا ادامه دهد تا او کاملا در ترسیم تجربه اش، احساس کامل بودن بکند.

 

کودک: او برای کامل کردن این فعالیت جدی به پشت صندلیش نشست او بسیار متمرکز شده بود« اوه، من در مورد اتفاقات زیادی که در موقع ترسیدن من رخ داد، نظری ندارم».

 

بازی درمانگر:« به نظر می رسد آنجا بسیار شلوغ است» مثل این که توجه کردن به هر چیزی سخت است».

 

کودک:« بله من فقط در مورد آن به عنوان یک چیز تلخ و دردناک فکر میکنم.» و با این اظهار نظر، مراجع برای تصویر برچسب « روز دردناک، و تلخ» می زند. 

 

بازی درمانگر: مراجع دوباره پشت صندلیش نشست و همین طور ادامه میداد و تکمیل میکرد. البته احساس من این بود که من میتوانم با او براساس بیان آنچه او فقط رسم کرده بوده، پیش بروم.

 

بازی درمانگر: اگر معده شما بتواند صحبت کند (اشاره به نقاشی که او ترسیم کرده است)، چه خواهد گفت؟» در حالی که  این جمله را به او میگفتم، من به آرامی نقاشی را یک کمی به کنار حرکت دادم و یک تکه کاغذ تمیز در جلوی او گذاشتم.

 

کودک: او فورا شروع به نوشتن کرد. بعد از این که نوشتن  را تکمیل کرد و گفت:« من آن را دوست ندارم!». او دوباره بر روی صندلیاش نشست انگار احساس میکرد که کامل است.

 

بازی درمانگر: « من دوست دارم شما این عبارت را بلند بخوانید» مراجع این کار را انجام داد این کار با صدای بسیار آهسته و مهربان انجام داد چو اثر صدایش با اثر نوشتن جور نبود، من به کودک گفتم«من میخواهم شما دوباره نوشته هایتان را بخوانید»

 

کودک: «فقط یک دقیقه» سپس مراجع تمام کلمات را بسیار با دقت نوشت تا مقصود خود را با افزودن ترس به نقاشی (نقاشی هولناک) و نوشتن نظراتش در پایین صفحه بعد از اصلاح نقاشی بیان کند . او صفحه را به شیوه جسورانه خواند، در نتیجه او با جور کردن تجربه درونی اش با افکارش و بیان بیرون یاش دوباره در پشت صندلی اشت نشست و نفسی عمیق کشید.

 

بازی درمانگر: با کوشش بسیار برای تثبیت، کار انجام شد، من برگه تمیز دیگری به او دادم و به او گفتم:« من علاقمندم شما یک نقاشی در مورد چگونگی احساست در حال حاضر بکشید».

 

کودک: کودک به سرعت شکل را تکمیل میکند. همین طور که او برای آخرین بار در پشت میزش نشست، او شروع به خندیدن کرد و گفت: من مطمئن ام که آن تصویر را دوست دارم».

 

بازی درمانگر: من تمام پنج نقاشی را در جلوی او قرار دادم و ما به آرامی به آنها نگاه کردیم شما میتوانید این کار را هر جایی که احساس نارحتی میکنید و راه دیگری برای رهایی از احساسات ناراحتی پیدا نمی کنید،انجام دهید.

 

کاربرد نقاشی در بازی درمانی برای ترس کودکان

از این شیوه می توان برای دامنه وسیعی از کودکان از سن 5 سالگی تا نوجوانی و دامنه وسیعی از مسائل عاطفی – هیجانی مثل لجبازی کودکان به کاربرد. کیفیت تصاویر ترسیم شده مهم نیست. فرآیندی که کودک احساساتش را ترسیم میکند و به شیوه دیداری به آن عینیت می بخشد، ارزش بالینی دارد. این تکنیک برای بسیاری از افراد موثر است از جمله:

• افراد بازمانده آسیب دیده و برای داغ دیده
• مشکلات سازگاری در مدرسه
• کنترل عصبانیت خشم
• ایجاد مهارت اجتماعی 
• و به طور کلی کمک کردن به کودکان برای شناسایی، برچسب زدن و پیشرفت احساساتشان 

 بازی درمانگر بعد از ارزیابی کودک و شناخت مشکل احساسی کودک و متناسب با مراحل رشدی او این تکنیک را به کار میگیرد. خانواده ها در بازی درمانی برای ترس کودکان نقش مهمی دارند به همین دلیل بازی درمانگر  با آموزش خانواده ها از پتانسیل آنها برای پیشرفت کودک استفاده میکند. 

نقش والدین در ترس کودکان

همه آدم ها در زندگی شان ترس را تجربه می کنند. بعضی از ترس ها را می توان مدیریت کرد و با بعضی از ترس ها مواجه شد. ولی بعضی از ترس ها در زندگی فردی و اجتماعی افراد به شکل های مختلف اثر می گذارند. زمانی که ریشه این ترس ها مشخص می شود گاها نقش والدین در ایجاد ترس کودکانشان بسیار پر رنگ است. بعضی از والدین متوجه عملکردشان می شود و به دنبال راه چاره هستند. اما بعضی از والدین متوجه عملکردشان نیستند. و متوجه نقش مهم خود در ایجاد ترس کودکشان نیستند.

والدینی که به عملکردشان آگاه هستند به دنبال راه چاره برای مدیریت و یا حذف ترس کودکشان هستند. معمولا در این مرحله در ابتدا متخصصان به دنبال درمان خانوادگی و فردی والدین هستند. و سپس به درمان کودک می پردازند. البته اقدامات مشاوره ای را می توان به طور همزمان برای والدین و کودکان ترسو شروع کرد. توانمندسازی والدین زمینه توانمندسازی کودکان را فراهم می کند.

اما والدینی که متوجه نقش مهم خود در ایجاد ترس نیستند معمولا به هنگام مراجعه به کلینیک های کاردرمانی، مشاوره ای تنها نقاط ضعف کودک را مطرح می کنند. زمانی که متخصص به نقش اقدامات آن اشاره می کند معمولا با جملات زیر مواجه می شود:

من به فکر آینده اشم میگم درسات به موقع بخون!!!

اگر درس نخونه یا کلاس موسیقی، ورزش، زبان نره، آینده خوبی نداره، اگر این ور تلاش نکن زندگی سختی در آینده خواهد داشتن!!!

والله بچگی ما بدتر از اینا بود!!!

ترس بعضی وقتا لازمه!!!

بچه رو نترسونی، به حرف آدم گوش نمیده!!!

بچه از باباش نترسه هرکاری دلش بخاد انجام میده!!!

عامل خیلی از ترس های کودکان در خانواده است. اگر خانواده نقش خود را نادیده بگیرد. نمی توان به درمان های امیدوار بود. کودکان بیشترین زمان را کنار خانواده شان هستند.

معمولا متخصصان و بازی درمانگران روزهای اول درمان این کودکان با چالش های بسیاری روبه رو هستند. عدم همکاری خانواده آسیب بزرگی در مسیر بازی درمانی برای ترس کودکان است. در این موقعیت مشاوره و روانشناس، کاردرمانگر چاره ای ندارد جز اینکه والدین را به طرق مختلف همراه خود کند. والدین در موقعیت منحصر به فردی برای کمک هستند، زیرا فرزندانشان به طور طبیعی برای اطمینان و محافظت، به آن ها متکی هستند.

جمع بندی

زمانی که کودک شما توانایی کنترل احساسات خود را ندارد و نمیتواند مانند هم سالان خود از احساساتش صحبت کند یا مدیریت آنها را داشته باشد. با استفاده از بازی های کودکانه می توان بسیاری از مهارت های اجتماعی و زندگی از جمله کنترل لجبازی، اضطراب، پرخاشگری  را به آنان آموخت. از بازی های مناسب می توان برای درمان اختلالات مثل اختلال دیکته نویسی، بیش فعالی، خجالتی بودن کودکان استفاده کرد. استفاده از خدمات بازی درمانی محدودیت ندارد همه کودکان از جمله کودکان اوتیسم، فلج مغزی،نابینا، ناشنوا، سندرم دان، کم توان ذهنی  کودکان عادی می توان استفاده کرد.

برای درمان ترس کودک دلبندتان می توانید از یک بازی درمانگر مشورت بگیرید تا کودکی توانمند تربیت کنید. برای آشنایی بیشتر با بازی درمانگران میتوانید از مشاوره سایت خانواده توانمند استفاده کنید.برای دریافت خدمات مشاوره ای با شماره 09054146911 تماس بگیرید.

 

 

خدمات سایت خانواده توانمند

ما در خانواده توانمند تلاش می‌کنیم تا کودکان با نیازهای ویژه از کلیه خدمات آموزشی، درمانی، مهارتی و محصولات (لوازم توانبخشی، اسباب‌بازی، کتاب،و…) متناسب با نیازهای خود بدون محدودیت زمانی و مکانی بهره‌مند شوند.