بازی درمانی به عنوان ارتباط بین فردی پویا بین کودک و درمانگر آموزش دیده در فرایند بازی درمانی توصیف می‌شود که رشد یک ارتباط امن را برای کودک  تسهیل می‌کند تا کودک به طور کامل خود را بیان کند. از این طریق کودک  می‌تواند مهارت‌های کنترل خود را بهتر فرا گیرد و کسب کند.

بازی، افکار درونی کودک با دنیای خارجی او را ارتباط می‌دهد و باعث می‌شود که کودک بتواند اشیای خارجی را تحت  کنترل خود در آورد. بازی به کودک اجازه می‌دهد تا تجربیات، افکار، احساسات و تمایلات را که برای او تهدید کننده هستند، نشان دهند.

 بازی یک روش صحیح و درست برای درمان کودک است، زیرا کودکان اغلب در بیان شفاهی احساساتشان با مشکل روبرو هستند. از طریق بازی کودکان می‌توانند موانع را کاهش دهند و احساساتشان را بهتر نشان دهند. بازی درمانی شناختی رفتاری روی آموزش و  بهبود مهارت‌های کودکان تاثیر چشمگیری دارد. با بازی درمانی شناختی رفتاری می‌توان میزان پرخاشگری و لجبازی کودکان را کاهش داد. 

شما می‌توانید برای مشاوره رایگان و گرفتن خدمات گفتاردرمانی و کاردرمانی از سایت خانواده توانمند با شماره ۰۹۰۵۴۱۴۶۹۱۱ تماس بگیرید.

توضیحی کامل از بازی درمانی

بازی درمانی روشی است که به وسیله آن، ابزارهای طبیعی بیان حالت کودک، یعنی بازی، به عنوان روش درمانی وی به کار گرفته می‌شوند. تا به کودک، کمک کنند تا فشارهای احساسی خویش را تحت کنترل قرار دهد.

  این روش در مورد کودکان 3 تا 8 ساله  که مشکلات  مثل ناخن جویدن، شب ادراری، اختلالات رفتاری، بیش فعال بودن و یا دیگر مسائل خانوادگی (مانند طلاق والدین) دارند به کار برده می شود. همچنین از روش شناختی رفتاری برای درمان و کاهش اضطراب کودکانی که استرس دارند و یا کودکانی که در روابط گروهی مشکل دارند به کرار مورد استفاده قرار می‌گیرد.

 بازی درمانی نوعی تعامل بین کودک و بزرگسال آموزش دیده است که از طریق ارتباط نمادین در بازی، در جستجوی راه‌های برای کاهش آشفتگی‌های هیجانی کودک است؛ به طوری که کودک در طی تعاملات بین فردی با درمانگر می‌تواند پذیرش، تخلیه هیجانی، کاهش اثرهای رنج‌آور، جهت دهی مجدد تکانه‌ها و تجربه هیجانی تصحیح شده را تجربه می‌کند.

بازی درمانی در کودکان پرخاشگر” پیوند طبیعی دو درمان موثر است. این رویکرد درمانی برای کودکان فرآیند روان اجتماعی برای رشد و یادگیری در مورد خودشان و دیگران فراهم می‌آورد.

ترکیب بازی درمانی و گروه درمانی، یک فرایند روانشناختی و اجتماعی است که در آن کودکان از ارتباط با یکدیگر در اتاق‌های بازی چیزهایی را در مورد خودشان یاد می‌گیرند. بازی درمانی گروهی برای درمانگر فرصتی را فراهم می‌کند که به کودکان کمک کنند تا یاد بگیرند که تعارضات را حل نمایند.

اهداف بازی درمانی برای کودکان

اهداف مداخله بازی درمانی کودک محور، کمک به مشارکت یادگیری، خود کنترلی، مسئولیت ابراز احساسات، احترام گذاشتن، پذیرفتن خود و دیگران و بهبود رفتارهایی چون مهارت‌های اجتماعی، عزت نفس و کاهش افسردگی است.

 از جمله روش‌های موثر بازی درمانی، روش شناختی –رفتاری است. از بازی درمانی  شناختی رفتاری، برای درمان، اختلال‌های عاطفی (افسردگی و اضطراب) کودکان استفاده می‌شود.

بازی درمانگران شناختی و رفتاری همواره سعی می‌کنند از طریق تسهیل کسب مهارت‌های رفتاری جدید و فراهم آوردن تجاربی که تغییر شناختی را تسهیل کند به کودک کمک کند.

حتما بخوانید: کاردرمانی برای ایستادن کودک

فایده‌های شگفت انگیز بازی درمانی

زمانی که بازی درمانگران برای آموزش کودکان از این روش استفاده میکنند میتوان بعد از گذشت چند وقت انتظار پیدایش صفاتی نظیر موارد زیر داشت.

  • قبول مسئولیت بیشتر در مورد برخی رفتارها
  • توسعه استراتژی‌های مقابله‌ای و مهارت‌های خلاقانه حل مسئله
  • احترام به خود
  • همدلی و احترام به دیگران
  • کاهش اضطراب
  • یادگیری تجربه و بیان کامل احساسات
  • مهارت‌های اجتماعی قوی‌تر
  • روابط خانوادگی قویتر

بازی درمانی همچنین می تواند استفاده از زبان را تشویق کند یا مهارت‌های حرکتی درشت و ظریف را بهبود بخشد.اگر کودک شما دارای بیماری روحی یا جسمی است، بازی درمانی جایگزین داروها یا سایر روش‌های درمانی لازم نمی‌شود. از بازی درمانی می‌توان به تنهایی یا در کنار سایر روش‌های درمان استفاده کرد.

زمان استفاده از بازی درمانی

اگرچه افراد در هر سنی می‌توانند از این روش  درمان بهره‌مند شوند ، اما معمولاْ این روش  در کودکان بین 3 تا 12 سال استفاده می‌شود.  این درمان  در شرایط مختلف کمک کننده است از جمله:

  • مواجه با فرایندهای پزشکی، بیماری مزمن یا مراقبت تسکینی
  • تاخیر در رشد یا اختلالات یادگیری
  • مشکلات رفتاری در مدرسه
  • رفتار پرخاشگرانه یا عصبانی
  • مشکلات خانوادگی، مانند طلاق ، جدایی یا مرگ یکی از اعضای نزدیک خانواده
  • حوادث طبیعی و حوادث تروما
  • خشونت خانگی، سوء استفاده ، یا بی توجهی
  • اضطراب ، افسردگی ، غم و اندوه
  • اختلالات خوردن و توالت رفتن
  • اختلال بیش فعالی و نقص توجه 
  • اختلال طیف اوتیسم 

حتما بخوانید: بازی های گفتاردرمانی

روش‌های استفاده از بازی درمانی

بسته به کودک و موقعیت او، درمانگر کودک را به سمت روش‌های خاصی از بازی راهنمایی می‌کند یا اجازه می‌دهد که او خودش انتخاب کند. روش‌های زیادی وجود دارند که درمانگر می‌تواند از بازی درمانی برای شناخت کودک و کمک به آنها برای کنار آمدن با مشکلاتشان استفاده کند.

به عنوان مثال، ممکن است درمانگر به کودک یک خانه عروسکی و چند عروسک پیشنهاد دهد و از او بخواهد برخی از مشکلاتشان در خانه را برطرف کند. یا ممکن است برای بازآفرینی چیزی که استرس آور یا ترسناک است کودک را ترغیب به استفاده از عروسک های خیمه شب بازی کند.

آنها ممکن است از کودک بخواهند داستان “روزی روزگاری” را تعریف کند تا ببیند کودک ممکن است چه چیزی را به معرض نمایش بگذارد. یا ممکن است داستان‌هایی بخوانند که مشکلی مشابه با فرزند شما را حل می‌کند. از این روش به عنوان کتاب درمانی نیز یاد می‌شود.

ممکن است در حالی که کودک در حال نقاشی یا رنگ آمیزی است سوالاتی از او بپرسد تا سعی کند بینشی در مورد روند فکری او بدست آورد. یا برای تقویت حل مسئله، همکاری و مهارت‌های اجتماعی در کودک بازی‌های مختلفی را انجام دهد.

نحوه درمان در بازی درمانی شناختی رفتاری درمان

 در بازی درمانی شناختی رفتاری روند درمان با سنجش دقیق  و عواملی شروع می‌شود که مشکلات ترس و مشکلات عاطفی و رفتاری کودک را ایجاد می‌کند، سپس روش‌هایی ارائه می‌شود که به منظور افزایش توانایی رفتاری طراحی شده‌اند و نیز فنونی که برای تصحیح شناخت‌های اشتباه یا ناسازگارانه به کار می‌رود.

بازی درمانی شناختی رفتاری، در حین عبور کودک از مراحل متعدد درمانی (مرحله آغازین- مرحله ارزیابی، مرحله میانی و مرحله پایانی) انجام می‌گیرد. بعد از آمادگی، برای بازی درمانی شناختی رفتاری مرحله ارزیابی آغاز می‌شود؛  بازی درمانگر شناختی رفتاری، در مرحله میانی، نقشه درمانی را طراحی میکند و درمان، روی افزایش خود کنترلی کودک، حس پیشرفت و یادگیری پاسخ‌های سازگارانه‌تر برای رویارویی با موقعیت‌های خاص،متمرکز می‌شود. 

تعمیم و پیشگیری از عود و بازگشت در مرحله میانی، به کار گرفته می‌شود تا کودک مهارت‌های جدیدی در مورد زمینه‌های گوناگون بیاموزد؛ در مرحله پایانی، کودک و خانواده‌اش برای خاتمه درمان آماده می‌شوند.

در بازی درمانی شناختی رفتاری از چه روش‌های استفاده می‌شود؟

در بازی درمانی شناختی رفتاری مداخله‌های متعدد رفتاری و شناختی به کار گرفته می‌شود. از جمله این مداخله‌های رفتاری می‌توان از حساسیت زدایی منظم، تصویرسازی ذهنی برانگیزاننده، مدیریت وابستگی تقویت مثبت، شکل‌‌دهی، خاموش سازی و الگوسازی نام برد. 

از طرفی روش های شناختی رفتاری که به طور  معمول در بازی درمانی شناختی رفتاری که به طور معمول در بازی درمانی شناختی رفتاری استفاده می‌شوند با تغییر رفتار و روش‌های شناختی با تغییر افکار، سروکار دارند. چون اینگونه تصور می‌شود که شناخت‌های ناسازگارانه، باعث رفتار همراه با ترس  و اضطراب می‌شوند.

 فرض بر این است که تغییر در تفکر، تغییر در رفتار را به همراه دارد. درمانگر به کودک کمک می‌کند تا شناخت های خود را شناسایی و اصلاح کند و یا آنها را بسازد، او علاوه بر کمک کردن به کودک در شناسایی تحریف‌های شناختی خود به او یاد می‌دهد که این تفکر ناسازگارانه را با تفکر سازگارانه تعویض کند.

بازی درمانی شناختی برای چه کودکانی مناسب است؟

بازی درمانی شناختی رفتاری با کودکان به طور خاص، برای کودکان سن پیش از مدرسه و کودکان سنین آغاز مدرسه طراحی می‌شود و با تاکید بر مشارکت کودک در درمان و از طریق مورد توجه قرار دادن در قبال تغییر رفتار شخصی خویش، ایجاد می‌شود در روش بازی درمانی شناختی رفتاری همچون درمان‌های شناختی رفتاری با بزرگسالان، اعتقاد بر آن است که رفتار انطباقی حاصل تعامل بین افکار، احساسات و رفتار فرد است .

تاثیر بازی درمانی شناختی رفتاری بر علائم نارسایی توجه و بیش فعالی 

یکی از رایج‌ترین اختلال‌های دوران کودکی که توجه روانشناسان و روانپزشکان را به خود جلب کرده است اختلال نارسایی توجه و بیش فعالی است.

اختلال توجه و بیش فعالی هم کودک و هم والدین را تحت تاثیر قرار می‌دهد. از آنجایی که این کودکان مشکلات رفتاری و تحصیلی بیشتری را نسبت به همسالان خود نشان می‌دهند، معمولا والدین آنها نسبت به والدین کودکان عادی سطح استرس و افسردگی بالاتری را تجربه می‌کنند.

از طرفی شیوه فرزندپروری منفی والدین کودکان مبتلا به اختلال نارسایی توجه بیش فعالی، می تواند بر عملکرد منفی این کودکان تاثیر داشته باشد.

برای درمان نارسایی توجه و بیش فعالی کودکان می توان از بازی درمانی شناختی رفتاری استفاده کرد. با استفاده از این روش کودکان آگاهی بیشتری نسبت به رفتارها و مشکلات خود پیدا می‌کنند و راه‌های مناسب‌تری برای رفع مشکلات می‌یابند. همچنین با فراهم آوردن محیطی امن، باعث تخلیه هیجانی و کاهش تنش و بیان آزاد عواطف و احساسات می‌شود.

همچنین بخوانید:  راهکارهای کاردرمانی جسمی

نقش والدین در بازی درمانی شناختی رفتاری کودکان بیش فعال

تلفیق بازی درمانی شناختی رفتاری  و آموزش والدین باعث کاهش شدت علائم نارسایی توجه و بیش فعالی کودکان می‌شود. در طول جلسات آموزش ، والدین متقاعد می‌شوند که رفتارهای منفی کودکان آنها ارادی و عمدی نیست، چنان چه  آنان این رفتارها را غیر عمدی بدانند، کمتر ناراحت و غمگین و عصبی می‌شوند و کمتر به روش‌های تنبیه متوسل خواهند شد. 

در واقع والدینی که آموزش‌های مدیریت والدین را دریافت می‌کنند خودکفایی بیشتری را احساس می‌کنند و به روش مناسبتری دستور می‌دهند و توانایی اطاعت پذیری کودک را به صورت پایدار تقویت می‌کنند.

 تحقیقات علمی نشان می‌دهد آموزش والدین باعث میشود رفتارهای پرخاشگرانه، مقابله جویانه و پر فعالیتی کودک کاهش و رفتارهای والدین بهبود یابد و فشاری که  تحمل می‌کنند کمتر می‌شود.

 والدین در این جلسات، نحوه رفتار صحیح با کودک را می‌آموزند با افزایش دانش و مهارت‌های رفتاری و کاهش استرس والدین، کیفیت روانشناختی و اجتماعی خانواده در برخورد با کودکان دارای اختلال بهبود می‌یابد.

در نهایت..

 با توجه به اینکه عدم درمان کودکان دارای اختلال نارسایی توجه، بیش فعالی می‌تواند با پیامدهای منفی در دوران نوجوانی و بزرگسالی همراه شود، توجه به درمان‌های روان شناختی کودک محور از جمله بازی درمانی شناختی رفتاری و توجه به آموزش‌های خانواده محور از جمله آموزش مدیریت والدین با قصد افزایش توانمندی کردن آنان در نحوه تعامل با این کودکان امری ضروری به نظر می‌رسد.

خانواده توانمند به خانواده‌های کودکان با نیازهای ویژه چه کمکی می‌کند؟

ما در خانواده توانمند تلاش می‌کنیم تا کودکان با نیازهای ویژه به همراه خانواده‌شان از کلیه خدمات آموزشی، درمانی، مهارتی و محصولات (لوازم توانبخشی، اسباب‌بازی، کتاب، صنایع دستی و…) متناسب با نیازهای خود بدون هرگونه محدودیت  زمانی و مکانی از خدمات گفته شده بهره‌مند شوند.

جهت استفاده یا مشاوره گرفتن از خدمات خانواده توانمند باید چکار کنیم؟

۱. در قسمت ورود /ثبت‌نام خدمات گیرنده ثبت‌نام کنید.

۲.خدمات یا محصول مورد نظر خود را جست‌وجو و یا در صورت تمایل رزو کنید.

۳. از طریق شماره تلفن ۰۹۰۵۴۱۴۶۹۱۱ مشاوره و آگاهی لازم را دریافت کنید.

چگونه می‌توان محصولات و خدمات خود را در  سایت خانواده  توانمند معرفی کنیم؟

جهت ثبت خدمات و محصولات خود در سایت‌؛ شما عزیزان می‌توانید فرم همکاری را پر کنید تا تیم خانواده توانمند در اسرع وقت جهت هماهنگی لازم با شما تماس بگیرند.