اصول آموزش خانواده کودکان استثنایی چیست؟

آموزش خانواده کودکان استثنایی باید طبق اصولی خاصی باشد که در مقاله ای که توسط تیم خانواده توانمند تهیه شده به آن می پردازیم.

اصل استمرار آموزش خانواده کودکان استثنایی

برنامه های آموزش خانواده محور به موازات اینکه یک کودک استثنایی در حال رشد است و در مرحله از رشد نیازهای خاص خود را دارد و از سویی دیگر این کودک در ارتباط با جامعه ای است که مدام در حال تغییر و تحول می باشد باید به طور دائم  استمرار داشته باشد.

برنامه های آموزشی تک جلسه ای ممکن است برای دست یابی به برخی از اهداف، ازقبیل  آشنایی کلی با  کودک استثنایی، معرفی ایده های جدید در جهت برقراری ارتباط با  کودک استثنایی یا اطمینان بخشی به والدین درباره اینکه  تلاش های فرزند پروری شان مناسب است ، تاحدود اندکی  کافی باشد اما نمی تواند تمام خصوصیات ، ویژگی ها توانایی ها، نیازها، اموزش ها ونحوه ی برقراری ارتباط چگونگی توانمندسازی یک کودک استثنایی در طول زندگیش را به والدین آنها آموزش دهد.

علاوه بر این متغییرهای ارتباط فردی، امکانات و تجهیزات خاص کودکان استثنایی و غیره مدام درحال تغییر  و جا به جایی است  از این رو والدین همواره نیازمند به روز شدن می باشند و این مهم جز از طریق  آموزش مستمر امکان پذیر نمی باشد و ضرورت دارد والدین کودکان به طور دائم  و مستمر از این آموزش  ها بهره مند گردند.

 

آموزش خانواده کودکان استثنایی

 

اصل سودمندی و سازگاری با شرایط زندگی

برنامه آموزش خانواده کودکان استثنایی باید والدین را در پذیرش و قبول کردن کودک استثنایی به عنوان یک فرزند ویک انسان، در شناخت کامل کودک استثنایی، نحوه مراقبت و برقراری ارتباط با کودک استثنایی، آشنایی با تجهیزات و امکاناتی که کودک استثنایی در طول زندگی خود به آنها  نیاز دارند، حل مشکلات فوری و غیر فوری کودک استنثایی و غیره توانمند سازد.

بنابراین باید در آموزش های خود هم به بعد روانشناسی ( آمادگی و پذیرش والدین درقبال  کودک استثنایی خود) هم به بعد تربیتی، اعتقادی و بهداشتی و غیره توجه داشته باشد تا از این طریق آموزش سودمند و مفید را برای خانواده های کودکان استثنایی به همراه داشته باشد.

اصل سودمندی و سازگاری با شرایط زندگی خانواده کودکان متفاوت

به عبارتی اگر برنامه های آموزش خانواده کودکان استنثایی فقط به بعد مسائل تحصیلی کودک بنگرد و فقط به آموزش  والدین در این حوزه بپردازند سودمند نخواهد بود چرا که والدین باید در درجه اول فرزند خود را به درستی بشناسند تا بتوانند نیازهای ویژه آنها را تشخیص داده و در جهت رفع آن اقدام نمایند.

از سوی دیگر این برنامه آموزش خانواده باید با شرایط زندگی واقعی فراگیران منطبق باشد، برنامه آموزش خانواده ممکن است  در برخی از مواقع برای بعضی والدین مثمر ثمر باشد اما این برنامه ممکن است برای هر والدی در همه شرایط کار ساز نباشد.

دموگرافی جدید خانواده ها در سرتاسر دنیا نشان دهنده مجموعه متنوعی از موقعیت های خانوادگی شامل خانواده تک والد، خانواده مخلوط ( مثلا مادراز یک قومیت  وپدراز یک قومیت دیگر)، خانواده هایی با دو والد شاغل وجود دارد.

که هر کدوم از این خانواده ها در اکولوژی اجتماعی دارای موقعیت متفاوتی می باشند و این موقعیت در برگیرنده فرصت ها و محدودیت های خاص خود می باشد و برنامه های آموزش خانواده برای هر نوع از موقعیت های خانوادگی بایستی به طور متفاوت در نظر گرفته شود؛ تا آنچه که ارائه می دهد مثمر ثمر واقع گردد.

اصل توجه به تفاوت های فردی

برنامه آموزش خانواده که ارائه می شود ممکن است برای بعضی والدین مثمر ثمر باشد اما این برنامه ممکن است برای برخی دیگر کارایی لازم را نداشته باشد علت این امر را می توان در تفاوت های فردی افراد جستجو کرد، براین اساس، آموزش خانواده باید به تفاوت های فردی توجه خاص مبذول دارد و والد را به عنوان مرجع تصمیم گیری در مورد تربیت فرزندشان با توجه به  ویژگی های کودک ، خرده فرهنگ و ارزش های خانوادگی مدنظر قرار دهند.

ازجمله  تفاوت های فردی که می تواند در هر خانواده به آن اشاره کرد سن کودک استثنایی در هر خانواده ، پیش ادراکات والدین ، تجارب والدین و غیره براساس این اصل ، برنامه آموزش خانواده باید به سن ، نوع معلولیت و میزان معلولیت کودک استثنایی که در هر خانواده وجود دارد اهمیت دهد و براساس آن آموزش جداگانه ای را برای خانواده هایی که کودک بالای 5 سال دارند و غیره باید به یکدیگر متفاوت باشد و آموزشی که بدون درنظر گرفتن  موارد فوق باشد نمی تواند از کارآیی لازم  برخوردار باشد.

 

آموزش خانواده کودکان استثنایی

 

اصل همیاری

برای اینکه استعدادها و توانایی های که در درون یک کودک استثنایی نهفته  است شکوفا گردد، باید  بین قابلیت  های فرد ومحیطی که وی درآن  زندگی می کند نوعی هماهنگی  وتعادل وجود داشته باشد.

برای ایجاد یک ارتباط وتعادل تنگاتنگ میان قابلیت های فرد و خواست ها واجبارهای محیط خاص ، یک  الگو مورد نیاز است.

محیط به عنوان موقعیت های خاصی که فرد در آنها زندگی می کند، یاد می گیرد، بازی می کند ، کار می کند، اجتماعی می شود وتعادل دارد ، مفهوم  سازی می کند.

محیط های مناسب موجب تحول، رشد و رفاه کودک استثنایی می گردد و زندگی فرد را بهبود می یخشد.

برای برخی افراد با نیازهای ویژه ، محیط های مناسب را موقعیت هایی که هم سالان آن ها وبرای زمینه های اجتماعی_ فرهنگی آنها مناسب است تشکیل می دهند. در این گونه  محیط هاست که افراد با نیازهای ویژه به احتمال قوی به وابستگی متقابل بهینه  وبهره دهی نائل می شود و از زندگی در جامعه نهایت  بهره را می برد پس لازم است برای اینکه  برنامه آموزش خانواده مثمر ثمر گردد به اصلاح نگرش سایر نهاد های جامعه نیز پرداخته شود.

اصول همیاری خانواده کودکان استثنایی

برنامه های آموزش خانواده اکولوژیک  هستند. به این معنا که به جای تمرکز بر یک جنبه موضوع مثلا رفتار والدین ، برکل نظام ها ومحیط هایی که در جامعه  وجود دارد و به عبارتی  والد و فرزند را احاطه  کرده اند، متمرکز می شوند.

تحقیقات نشانمی دهند که تلاش برای تغییر رفتار والدین بدون  اینکه به طور همزمان به دنبال تغیرر محیطی که فرد بایستی  با آن سازگار شود، وجود نداشته باشد امریست بی حاصل .

تغییر رفتار در  والدین یعنی آموزش خانواده ها بایستی در راستای آموزش سایر نظام های جامعه باشد. برخی از کارشناسان برای این عقیده  اند که به همان اندازه که باید در امر آموزش خانواده سرمایه گذاری شود  به همان  نسبت هم بایستی  در آموزش سایر نهادها هم سرمایه گذاری می شود.

برنامه آموزش خانواده علاوه بر اکولوژیک  بودن، نیازمند این است که سایر نهادها وسازمان ها از راه های معمول عملیاتی خود پا فراتر نهند و تبدیل به شرکایی برای خانواده در امر تعلیم و تربیت کودکان استثنایی شوند.

چرا که براساس ایجاد این همیاری است که آموزش  والدین می تواند به درستی عمل نماید اگر هیچ همیاری و هماهنگی بین آنچه که به خانواده در مورد تربیت کودک استثنایی آموزش داده می شود با مدرسه یا سایر نهادهای دولتی وجود نداشته باشد آنچه که به خانواده اموزش داده می شود صرفا آموزشی است که نمی تواند درجهت شکوفایی استعدادهای نهفته کودکان استثنایی موثر باشد.