لیست وسایل کمک آموزشی مراکز اختلالات یادگیری

تدریس درون آشیانه با میوه آرایی

لیست وسایل کمک آموزشی مراکز اختلالات یادگیری

مراکز اختلالات یادگیری (LD) برای توانبخشی کودکان، به ابزارهای تخصصی نیاز دارند که فراتر از وسایل تحصیلی معمولی هستند. انتخاب صحیح از *لیست وسایل کمک آموزشی مراکز اختلالات یادگیری می‌تواند سرعت بهبود دانش‌آموز را در زمینه‌های خواندن، نوشتن و ریاضیات تا چندین برابر افزایش دهد. در این مقاله از سایت خانواده توانمند به بررسی دقیق انواع اختلالات و تجهیزات داخلی و خارجی موجود در بازار ایران می‌پردازیم.

شناخت انواع اختلالات یادگیری (LD)

پیش از تجهیز مرکز اختلالات یادگیری، باید بدانیم هر وسیله برای کدام اختلال کاربرد دارد:
1. دیسلکسیا (Dyslexia): اختلال در خواندن و تشخیص حروف.
2. دیسگرافیا (Dysgraphia): اختلال در دست‌خط و مهارت‌های نوشتاری.
3. دیسکالکولیا (Dyscalculia): اختلال در یادگیری مفاهیم ریاضی و محاسبات.
4. اختلال در ادراک دیداری و شنیداری: ناتوانی در پردازش دقیق اطلاعاتی که کودک می‌بیند یا می‌شنود.

1.وسایل کمک آموزشی برای مراکز اختلالات یادگیری برای اختلال خواندن

هدف این ابزارها تقویت حافظه دیداری، توالی دیداری و تشخیص صداهاست.

– تجهیزات خارجی:
دستگاه Reading Pen: قلم‌های نوری که روی متن کشیده می‌شوند و کلمات را با صدای بلند می‌خوانند (بسیار موثر برای خودآموزی).
فیلترهای رنگی (Color Overlays): طلق‌های رنگی که روی صفحه کتاب قرار می‌گیرند تا از خستگی چشم و پریدن خطوط جلوگیری کنند.
– تجهیزات داخلی (ایرانی):
کارت‌های حافظه تصویری: مجموعه‌هایی که توسط انتشاراتی مثل «نیلوفرانه» یا «فرزندان» تولید می‌شوند و روی توالی دیداری کار می‌کنند.
نرم‌افزار “خوانا”: نرم‌افزارهای بومی که با بازی‌سازی، تشخیص حروف هم‌آوا را تمرین می‌دهند.

۲. وسایل کمک آموزشی برای مراکز اختلالات یادگیری برای اختلال نوشتن

این وسایل بر تقویت عضلات ظریف دست و هماهنگی چشم و دست تمرکز دارند.

– تجهیزات خارجی:
Pencil Grips (مدیار): گیره‌های سیلیکونی ارگونومیک با طراحی‌های خاص که طرز صحیح گرفتن مداد را به انگشتان دیکته می‌کنند.
صفحات لرزشی (Vibrating Pens): قلم‌هایی که لرزش ملایمی ایجاد می‌کنند تا آگاهی حسی دست کودک افزایش یابد.
– تجهیزات داخلی (ایرانی):
تخته‌های تعادلی و مازهای چوبی:* وسیله‌های چوبی ساخت ایران که کودک باید با مداد چوبی مسیرهای مارپیچ را طی کند (تقویت هماهنگی چشم و دست).

خمیرهای پاتی (Therapy Putty): خمیرهای سیلیکونی با درجات سختی مختلف برای تقویت عضلات انگشتان که نمونه‌های باکیفیت ایرانی آن در بازار موجود است.

۳. وسایل کمک آموزشی برای مراکز اختلالات یادگیری اختلال ریاضی

در این بخش، هدف تبدیل مفاهیم انتزاعی ریاضی به مفاهیم ملموس و عینی است.

– تجهیزات خارجی:
بلوک‌های Base Ten: مکعب‌های پلاستیکی دقیق برای درک مفهوم یکان، دهگان و صدگان.
Numicon (نومیکون): یکی از بهترین ابزارهای جهانی که با اشکال هندسی سوراخ‌دار، مفهوم اعداد را به صورت بصری آموزش می‌دهد.
– تجهیزات داخلی (ایرانی):
چرتکه‌های آموزشی: مدل‌های ایرانی چرتکه که برای آموزش مفهوم عدد و جمع و تفریق بسیار پرکاربرد هستند.
کیت‌های آموزش کسر و ساعت: مجموعه‌های آهنربایی تولید داخل که روی تخته سفید چسبیده و مفهوم تقسیم‌بندی را آموزش می‌دهند.

۴. تجهیزات اتاق تاریک و اتاق چندحسی (Snoezelen Room)

بسیاری از ریشه‌های اختلالات یادگیری به نقص در پردازش حسی برمی‌گردد.

– تجهیزات وارداتی:
پنل‌های فیبر نوری و ستون فقاعات (Bubble Column): برای افزایش تمرکز دیداری و آرامش‌بخشی.
– تجهیزات تولید داخل:
دستگاه تارس‌بین (تاریک‌بین): دستگاه‌های ایرانی که برای تقویت دقت بینایی و تعقیب چشمی در اتاق تاریک استفاده می‌شوند.
جعبه آینه: برای اصلاح حرکات دست و بازخورد دیداری.

انواع پازل برای درمان اختلالات یادگیری

در لیست وسایل کمک آموزشی مراکز اختلالات یادگیری انواع پازل وجود دارد. پازل‌ها در کاردرمانی و مراکز اختلالات یادگیری، صرفاً یک سرگرمی نیستند؛ بلکه ابزارهایی استراتژیک برای بازسازی مسیرهای عصبی محسوب می‌شوند. هر نوع پازل، بخش خاصی از مغز را هدف قرار می‌دهد.
لیست پازل‌های تفکیک شده بر اساس نوع اختلال یادگیری و کاربرد درمانی آن‌ها را در این قسمت از مقاله سایت خانواده توانمند معرفی می کنیم:

۱. پازل‌های مخصوص اختلال خواندن (دیسلکسیا)

هدف این پازل‌ها تقویت:

ادراک دیداری، توالی و تشخیص کل از جزء است.

پازل‌های کلمه-تصویر: پازل‌های دو تکه‌ای که در یک طرف تصویر و در طرف دیگر نام شیء نوشته شده است (برای پیوند بین نماد و مفهوم).
پازل‌های واج‌شناسی (ترکیب هجاها): پازل‌هایی که بخش‌های مختلف یک کلمه را از هم جدا کرده و کودک باید با چیدن درست آن‌ها، کلمه را بسازد.
پازل‌های توالی داستانی: مجموعه‌ای از ۴ تا ۶ قطعه که یک اتفاق را روایت می‌کنند. کودک باید ترتیب زمانی (اول، بعد، آخر) را درک کند تا بتواند پازل را بچیند.

۲. پازل‌های مخصوص اختلال نوشتن (دیسگرافیا)

هدف این پازل‌ها تقویت عضلات ظریف دست (Fine Motor) و هماهنگی چشم و دست است.
– پازل‌های دستگیره‌دار (Knob Puzzles): پازل‌های چوبی که قطعات آن دستگیره کوچکی دارند. کودک باید با دو انگشت (گرفتن پینسر) آن‌ها را بلند کند که دقیقاً مشابه گرفتن مداد است.
– پازل‌های سه‌بعدی (۳D Puzzles): مانند پازل‌های چوبی که حجم می‌سازند؛ این‌ها به درک فضایی و قدرت عضلانی دست کمک می‌کنند.
– پازل‌های ظریفِ ۵۰۰ تکه به بالا: برای نوجوانانی که نیاز به تمرین تمرکز و کنترل دقیق حرکات دست دارند.

۳. پازل‌های مخصوص اختلال ریاضی (دیسکالکولیا)

هدف این ابزارها درک روابط فضایی، تناظر یک‌به‌یک و مفهوم عدد و مقدار است.
– پازل‌های عددی و شمارشی: پازل‌هایی که در یک تکه عدد (مثلاً ۵) و در تکه مقابل، ۵ نقطه یا تصویر وجود دارد.
– تانگرام (Tangram): پازل هفت‌تکه چینی که با آن می‌توان هزاران شکل ساخت. این پازل پایه و اساس درک هندسه و روابط فضایی است.
– پازل‌های اشکال هندسی: برای تشخیص تفاوت‌های ظریف بین دایره، بیضی، مربع و مستطیل.
– پازل‌های کسر: پازل‌های دایره‌ای که به قطعات مساوی تقسیم شده‌اند تا مفهوم جزء از کل را به صورت ملموس آموزش دهند.

۴. پازل‌های مخصوص نقص دقت و تمرکز

هدف این پازل‌ها افزایش آستانه تحمل، توجه پایدار و اسکن دیداری است.
– پازل‌های مخفی (Hidden Pictures): تصاویری که در آن‌ها اشیاء کوچکی پنهان شده‌اند و کودک باید آن‌ها را پیدا کند (تقویت تمیز دیداری).
– پازل‌های زمینه‌سفید:* پازل‌هایی که تصاویر آن‌ها روی زمینه سفید هستند و کودک باید فقط بر اساس لبه‌ها و جزئیات ظریف، قطعه را پیدا کند.

– *پازل‌های متقارن: پازل‌هایی که نیمی از تصویر موجود است و کودک باید نیمه دیگر را دقیقاً قرینه بچیند.

۵. پازل‌های حسی (برای پردازش حسی)

– پازل‌های لمسی (Tactile Puzzles): قطعاتی که با پارچه‌ها، سنباده یا سطوح مختلف پوشانده شده‌اند. کودک باید بدون دیدن و فقط با لمس کردن، جفت‌های مشابه را پیدا کند.

نکته برای مربیان:
درمان را همیشه از پازل‌های با تعداد قطعات کم و مرزهای مشخص (مانند پازل‌های قاب‌دار چوبی) شروع کنید و به مرور به سمت پازل‌های بدون قاب و با قطعات ریزتر بروید. برندهای ایرانی مانند «پازل‌های چوبی بیس» یا محصولات «نردبان» و «کانون پرورش فکری»* تنوع بسیار خوبی در این زمینه‌ها دارند.

انواع لگو برای مراکز اختلالات یادگیری

در لیست وسایل کمک آموزشی مراکز اختلالات یادگیری انواع لگو وجود دارد. لگوها به دلیل ساختار «ساختنی» و «منطقی» خود، یکی از قدرتمندترین ابزارهای درمانی در مراکز اختلالات یادگیری هستند. برخلاف تصور عموم، لگو فقط برای بازی نیست؛ بلکه یک ابزار مهندسی‌شده برای تقویت ارتباطات بین دو نیمکره مغز است.
در اینجا لیست انواع لگوهای کاربردی برای درمان اختلالات یادگیری آورده شده است:

۱. لگوهای دپلو (Duplo)

با قطعات درشتاین لگوها برای شروع درمان و دانش‌آموزانی که در *مهارت‌های حرکتی درشت مشکل دارند عالی هستند.

هدف درمانی: تقویت قدرت عضلات دست و هماهنگی اولیه چشم و دست.
کاربرد: برای کودکان دارای دیسگرافیا (اختلال نوشتن) که هنوز توانایی گرفتن اجسام ریز را ندارند. وصل کردن این قطعات به هم، قدرت لازم برای فشار دادن مداد روی کاغذ را ایجاد می‌کند.

۲. لگوهای کلاسیک (تکه‌های ریز)

لگوهایی با ابعاد استاندارد که نیاز به دقت بالایی دارند.
– هدف درمانی: تقویت دقت و تمرکز و تمرین حرکات ظریف انگشتان (Pincer Grasp).

– کاربرد: برای دانش‌آموزانی که در نوشتن ریز و مرتب مشکل دارند. چیدن این لگوها باعث می‌شود عصب‌های سرانگشتان تقویت شده و کنترل روی قلم بیشتر شود.

۳. لگوهای ساختاریافته (بر اساس نقشه)

لگوهایی که باید طبق یک دفترچه راهنما و مرحله‌به‌مرحله ساخته شوند.
– هدف درمانی: تقویت توالی دیداری و حافظه فعال.
– کاربرد: برای کودکان دارای دیسلکسیا (اختلال خواندن) که در رعایت ترتیب حروف و کلمات مشکل دارند. دنبال کردن مراحل دفترچه، مغز را وادار می‌کند تا ترتیب و توالی را رعایت کند.

۴. لگوهای ریاضی و شمارشی (LEGO MoreToMath)

لگوهایی که روی آن‌ها اعداد یا علامت‌های ریاضی درج شده یا بر اساس تعداد برجستگی‌ها (پین‌ها) دسته‌بندی می‌شوند.
– هدف درمانی: درک عینی مفهوم عدد و عملیات ریاضی.
– کاربرد: برای درمان دیسکالکولیا (اختلال ریاضی). کودک با چسباندن یک بلوک ۲ پینی روی یک بلوک ۴ پینی، به صورت بصری مفهوم جمع و ترکیب اعداد را درک می‌کند.

۵. لگوهای معماری و مهندسی (LEGO Technic)

لگوهایی که دارای چرخ‌دنده، اهرم و قطعات مکانیکی هستند.
– هدف درمانی: تقویت ادراک فضایی و حل مسئله.
– کاربرد: برای دانش‌آموزانی که در درک اشکال هندسی، جهت‌ها (چپ و راست) و روابط فضایی مشکل دارند. این لگوها هوش تصویری-فضایی را به شدت درگیر می‌کنند.

۶. لگوهای داستانی (StoryStarter)

مجموعه‌هایی شامل آدمک‌ها، حیوانات و محیط‌های مختلف.
– هدف درمانی: تقویت مهارت‌های زبانی* و توصیف کلامی.

– *کاربرد: برای دانش‌آموزانی که در انشانویسی یا بیان شفاهی مشکل دارند. مربی از کودک می‌خواهد صحنه‌ای را بسازد و سپس درباره اتفاقات آن «قصه» بگوید. این کار به بهبود سازماندهی ذهن برای نوشتن و خواندن کمک می‌کند.

۷. لگوهای آموزشی داخلی (برندهای ایرانی)

در ایران برندهایی مانند «لگو آموزشی آریا» یا سری محصولات «ساختنی‌های سپتا» و «تک‌توی (Take Toy)» تولید شده‌اند که مشابه لگوهای جهانی هستند.
– ویژگی: این لگوها معمولاً با کتاب‌های کار فارسی همراه هستند که دقیقاً بر اساس سرفصل‌های آموزشی مدارس ایران طراحی شده‌اند و برای درمان اختلالات ریاضی و دیکته بسیار مقرون‌به‌صرفه و کاربردی هستند.

یک استراتژی درمانی:

در مراکز اختلالات یادگیری، مربیان از روش “Lego Therapy” استفاده می‌کنند؛ به این صورت که به کودک نقش‌های مختلف (مثل مهندس، تامین‌کننده قطعه و سازنده) می‌دهند تا علاوه بر بهبود یادگیری، تعاملات اجتماعی و اعتمادبه‌نفس* او نیز که معمولاً در اثر شکست‌های تحصیلی آسیب دیده، بازسازی شود.

سوالات متداول در خرید تجهیزات مراکز LD

1. آیا تجهیزات ایرانی برای مراکز کافی هستند؟
خوشبختانه در حوزه «بازی‌های فکری» و «ابزارهای کاردرمانی»، تولیدات داخلی ایران (مثل محصولات صنایع آموزشی) کیفیت بسیار بالایی دارند و جایگزین مناسبی برای نمونه‌های گران‌قیمت خارجی هستند.
2. مهم‌ترین وسیله برای شروع کار یک مرکز چیست؟
ابزارهای تقویت هماهنگی چشم و دست و ادراک بینایی* (مانند انواع پازل‌های طبقه‌بندی و مازها) پایه و اساس درمان اکثر اختلالات هستند.

جمع‌بندی

تجهیز یک مرکز اختلالات یادگیری نیازمند ترکیبی از تکنولوژی‌های روز (مثل نرم‌افزارهای آموزشی) و ابزارهای ملموس (مثل کیت‌های ریاضی) است. با استفاده از این *لیست وسایل کمک آموزشی، مربیان می‌توانند برای هر کودک برنامه درمانی منحصر‌به‌فردی تدوین کنند که هم جذاب باشد و هم نتایج درمانی پایداری به همراه داشته باشد.

در صورت نیاز به مشاوره می توانید با شماره 09054146911 تماس بگیرید تا با مشاوران سایت خانواده توانمند صحبت کنید.

مقاله پیشنهادی: