توضیحاتی درباره توانبخشی خانواده محور

توانبخشی خانواده محور : معلولیت همزاد با پیدایش انسانهاست. مروری بر تاریخچه معلولیت نشان می دهد که در هر دوره از تاریخ ، در هر فرهنگ و تمدنی که در هر طبقه اجتماعی، افرادی وجود داشته اند که از نظر  فعالیت های اجتماعی و کنش های ذهنی پایین تر از حد طبیعی عمل کرده اند.

شمار زیادی از بیماری های مزمن وجود دارد که ممکن اسن کودکان با این بیماری ها متولد شوند. بیماری های مزمن بر کودکان  اثر منفی می گذارد و زندگی آنها و اعضای خانواده شان را محدود می کند.

کودک و خانواده باید در تمام عمر با یک شرایط ویژه زندگی کنند.

صرف نظر ازماهیت و علت معلولیت ، اثر روان شناختی داشتن یک کودک معلول، بسیار برجسته است.

بی تردید خانواده چنین کودکانی ، شوک، نامیدی، افسردگی ، استرس ، احساس بی عدالتی، نگون بختی و غیره را تجربه  می کنند.

 

توانبخشی خانواده محور

 

مشکلات خانواده های دارای فرزندان کم توان ذهنی

امروزه خانواده های بسیاری، از داشتن فرزند کم توان ذهنی  به سبب مسائلی مانند هزینه های اقتصادی سنگین ، اجبار در پذیرفتن، محدودیت در روابط اجتماعی، تحمل دلسوزی دیگران، بروز ناسازگاری های رفتاری در سایر فرزندان، دشواری در تصمیم گیری برای بچه دار شدن مجدد و فشارهایی که به خانواده وارد میشود؛ رنج می برند.

حضور این کودکان به سلامت و تعادل خانواده آسیب می رساند و خطر عملکرد نادرست والدین و خانواده را افزایش می دهد.

فشارها و استرس های ناشی از وجود کودک کم توان مانع از آن می شود که خانواده بتواند کارکردهای متعارف خود را به نحو مطلوب داشتنه باشد.

شیوع کم توانی ذهنی در حوزه آسیب شناسی روانی – اجتماعی خانواده ، همواره از مسائل قابل توجه و بحث انگیز بوده است زیرا تولد کودک کم توان ذهنی در خانواده، موجب آشفتگی و افزایش سطح استرس در والدین می شود.

افزایش استرس ، می تواند منجر به بروز پیامدهای روانشناختی نامطلوب و کاهش شرایط عمومی بهداشت روانی افراد گردیده و به رضایت زناشویی صدمه برساند.

رضایت زناشویی والدین در حفظ تعادل  زندگی  وجو عاطفی  خانواده  نقش حیاتی دارد.

خانواده یکی نظام اجتماعی است!

خانواده یکی نظام اجتماعی است که اختلال در هر یک از اجزا و اعضای آن ، کل نظام را مختل می کند و این نظام مختل شده، به نوبه خود اختلالات مربوط به اعضا را تشدید و مشکلات جدیدی را ایجاد می نماید.

با این نگرش ، معلولیت یکی از فرزندان بر تمام خانواد و کارکردهای مختلف آن و یکایک اعضا ، تاثیر غالبا منفی باقی می گذارد.

این تاثیرات بر خلاف معلولیتی که عارض شده است، اجتناب ناپذیر نیستند و یا لااقل به میزان زیادی قابل جبران و تخفیف می باشند.

اما جبران و یا کاهش این اثرات ، مستلزم داشتن شناخت علمی از آنهاست.

تجربیات تمام دنیا نشان می دهد در بسیاری از موارد خانواده مناسب ترین محل برای رشد و پرورش کم توانان ذهنی است.

لذا تطابق خانواده با کودک معلول و پذیرش او امری حیاتی برای حفظ بهداشت روانی خانواده و کمک به رشد و پرورش کودک معلول است.

 

توانبخشی خانواده محور

 

مسایل خانواده های کودکان کم توان ذهنی

امروزه یکی از موضوع های مهم در حیطه  کودکان کم توان ذهنی ، پرداختن به مسائل  خانواده های این افراد است.

نهاد خانواده به عنوان سنگ بنای سازنده جامعه و پردازنده سرنوشت افراد آن است و بدین لحاظ توجه به ساختار و جایگاه ارزشی خانواده و نظام اجتماعی و مطالعه آن یک ضرورت حتمی است.

با نظر به اینکه بسیازی از تصمیم گیری ها در مورد سلامتی و بهداشت در واحد خانواده گرفته می شود؛ تدابیر موثر پرستاری باید برمبنای بررسی های دقیق از خانواده صورت گیرد.

تجاربی که در برخی کشورها به دست آمده حاکی از کارایی و ثمربخشی افزون تر خدمات بهداشتی بر پایه خانواده محوری است.

بازنگری و سوق دادن حرکت های بهداشتی به سوی خانواده محوری می تواند گره گشای دشواری های بهداشتی باقی مانده بوده و همواره سازنده راه تعالی و ارتقاء سطح تندرستی جامعه می باشد.

تعریف توانبخشی

توانبخشی ، مجموعه تدابیر و اقدامات پیگیر و هماهنگ از خدمات پزشکی، پیراپزشکی، اقتصادی، اجتماعی و حرفه ای است که به قصد درمان و بهبود و هم چنین ارتقاء سطح کارایی تا بالاترین حد ممکن ، به منظور دستیابی به یک زندگی مستقل در جامعه عرضه می گردد.

توانبخشی خانواده محور چیست ؟

توانبخشی و مراقبت خانواده محور که پس از جنگ جهانی دوم ، پیشرفت چشمگیری داشته است روشی برای مراقبت  از کودک و خانواده است.

برنامه مراقبتی ، حول کل خانواده و نه فقط کودک ، برنامه ریزی شده است و تک تک اعضای خانواده ، به عنوان مددجو در نظر گرفته می شوند.

برنامه توانبخشی خانواده محور شامل  آموزش مهارت های ارتباطی، حل مسئله ، کنترل استرس و کنترل هیجانات می باشد.

براساس اینکه کودک و خانواده برهم موثر می باشند؛ امروزه مراقبت خانواده محور به عنوان ضرورتی در پرستاری کودکان شناخته شده است.

 

توانبخشی خانواده محور

 

ضرورت توانبخشی خانواده محور

خانواده به عنوان محیط زندگی اصلی و مهم افراد و خاستگاه تعاملات اعضای این جامعه کوچک است.

به هم خوردن تعادل سیستم خانواده به علت بیماری یکی از اعضا، تاثیر مهمی بر همه افراد آن می گذارد فشار روان شناختی خانواده ناشی از بیماری و مشکلات بیمار، از فاکتورهای مهم تاثیرگذار بر عملکرد خانواده محسوب می شود.

هرچه خانواده علمکرد و انسجام بهتری داشته باشد اثرات زیانبار بیماری مزمن در هر یک از اعضای خانواده کمتر است و نیروی این سیستم برای حمایت و مراقبت از بیمار بیشتر خواهد بود.

براساس یکی از مهمترین اصول تئوری سیستم ها، زمانی که تغییری در یکی از بخش های یک سیستم رخ می دهد، در بخش های مرتبط دیگر نیز تغییراتی رخ می دهد.

برهمین اساس، شرایط مزمن، نه تنها بر کودک اثر می گذارد، بلکه برتمام اعضای خانواده هم اثرگذار است.

این مطلب بیانگر اهمیت این مسئله است که افراد حرفه ای پزشکی که با کودک با نیازهای ویژه در ارتباط اند؛ باید کل خانواده را به عنوان یک سیستم درگیر، در نظر بگیرند و مداخلات خود را برای کل این سیستم مد نظر قرار دهند.

نتیجه توانبخشی خانواده محور

تحقیقات نشان می دهد اجرای برنامه توابنخشی خانواده محور موجب افزایش میزان عملکرد خانواده های دارای کودکان با نیازهای ویژه می شود وباعث بهبود کیفیت افراد با نیازهای ویژه می گردد.